[ ذكر باغ دولتآباد ]
ذكر ارم ذات عماد يعنى باغ نزهت نهاد دولتآباد و توصيف عمارات مباركات دلگشاى آن يكى ديگر از بناهاى نزهت انتماى آن بزرگوار باغ دولتآباد است كه متصل به دروازهء چهارمنار خارج شهر واقع است و از آب قنات دولتآباد مشروب مىشود . از آب سلسبيل آثار حاكى
« جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ » *
است و از صنوف رياحين و ازهار
« إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ »
را نمودار . ميوههاى رنگيش بر اشجار ما صدق
« وَ فاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ »
و شكوفههاى دلنشينش بر سلك شاخسار
« كَأَمْثالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ » .
گلهاى الوانش از صفاى سيما عارض گلچهرگان سروقامت را به ناروائى سمر كرده و سروهاى روانش از استقامت قامت بالاى شمشاد قدان ماه طلعت را در معرض تشوير و خجالت درآورده .
صنوبر و شمشادش هنگام وزيدن باد به تمايل قامتهاى رعونت نهاد دلبران نوشادى را مانند كه كام دل بىقرار به بوس و كنار از يكديگر ستانند . افغان بلبلانش را از ديگر بلبلان تأثير بيشتر است ، يعنى چهرهء گلهايش را نسبت به ساير گلها زيب و بهاى ديگر . فضايش مانند ساحت سينهء كريمان گشاده و هوايش شهرت هواى فردوس برين را بر طاقچهء نسيان نهاده . صحنش مغرس انواع درختان ميوهدار است و از هرگونه فاكهتى كه متصور گردد نهالش در آن بسيار . هر نوع گلى كه راه طلبش را دل پويد گو بىزحمت طلب در آن بجويد . تا بنگرى [ 120 پ ] درختان باردار