الهى است و چگونه بر حقّ نباشد و حال آنكه خداوند آن را بر اساس علم بىمنتهاى خود شرح و تفصيل داده و نزول آن بر مبناى دانش پروردگار مىباشد و او به مطالب آن احاطه و شمول دارد و اين كتاب راهنماى جميع مردم و براى خصوص مؤمنان رحمت است .
و در واقع با اين كلام به ابتداى بحث يعنى آيه 37 رجوع نموده و مجموع معنا چنين مىشود كه چه كسى ستمكارتر از اينهاست كه ما حجّت را بر آنها تمام كرديم و اقامه بيان و برهان نموديم و كتابى بر ايشان نازل كرديم كه حاوى هدايت و مايهء رحمت بود ، امّا اينها مع ذلك دين را بازيچه گرفته و آيات ما را تكذيب كردند .
( 53 )
( هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنا مِنْ شُفَعاءَ فَيَشْفَعُوا لَنا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ )
: ( آيا جز تأويل آيات آن ، انتظار ديگرى دارند ، روزى كه تأويل آن بيايد كسانى كه قبلا آن را فراموش كردند ، گويند : به تحقيق پيامبران پروردگار ما به حق آمده بودند ، پس آيا براى ما شفيعانى خواهند بود كه شفاعت ما را بكنند ، و يا ممكن است كه برگرديم و اعمالى غير از آنچه مىكرديم ، انجام دهيم ؟ آنها به نفس خويش ضرر زدند و از آن معبودهاى دروغين كه به افترا آنها را مىخواندند اثرى نديدند ) ، در عرف قرآن تأويل به معناى حقيقتى است كه حكم يا خبر و يا امر ظاهر ديگرى بر آن اعتماد داشته باشد ، همان اعتمادى كه ظاهر بر باطن و مثال بر ممثّل دارد .
بنابر اين معنا چنين مىشود كه آيا اينان كه به خدا افترا و دروغ مىبندند و آيات او را تكذيب مىكنند ، با وجود آنكه قرآن حجّت را بر آنها تمام كرده ، انتظار اين را دارند كه خداوند همان حقيقتى را كه باعث نزول بيانات قرآن و احكام آن و بيم و اميد در آن شده و در روز قيامت ظاهر خواهد شد ، برايشان ظاهر و نمايان كند ؟ و اگر چنين نبود