اينقدر هست كه در شرايط امتياز خيلى سماح شده واسطهء كار غفلت كرده است چنانچه امروز تنها انحصار براى تنباكوى اصفهان آن هم باستثناى داخله مملكت چند تن از معتبران تجار ايران هستند كه سالانه بيست هزار ليره بدولت ميدهند پس از اين يكى ميتوان دريافت كه در شرايط امتياز آن چقدر سماح شده است افسوس است كه اولياى دولت بچه ملاحظه زير اينبار گران رفتهاند معلوم است در امثال اينكارها كه هنوز در ايران رواج نگرفته مأمورين بىخبر از وضع كار كه تاكنون امثال آن را در ملك خود نديدهاند البته از ميدان مردمان محيل و چرب زبان و خوشآمدگوى فرنگستان گوى نتوانند ربود معايب و مضرات اين كار نه چندانست كه به نوشتن تمام شود عجالتا بايد سوخت و ساخت تا خداى خود به حال ملت ترحم فرمايد .
مجلس ضيافت
پس از آنكه اعلان جهاديه منتشر گرديد و مترتب بر آن مجلس علما و درباريان منعقد ، امين - السلطان متقبل گرديد كه امتياز را مرتفع سازد و معامله را فسخ نمايد آقايان هم متعهد شدند كه شايعهء جهاديه را مكذّب شوند و در بالاى منبر مردمرا امر بصبر و تأمل و انتظار تا روز چهارشنبه 21 ماه فرمودند و نيز بمردم رسانيدند كه شما با پادشاه طرف ميباشيد و استرداد حقوق خود را جاهديد اين مقاوله و مجاهده را جهاد گفتن خطاست امام جمعه در بالاى منبر به همين مضمون نطق نمود كه يك دفعه صداى زنها و ضجه آنها بلند شد كه امروز اگر مردان ما مانند زنان در خانه بنشينند ما زنان جامه مردان مىپوشيم و حق خود را از دست نمىدهيم اين چه فرمايش است كه ميفرمائيد ما نه با پادشاه طرفيم نه با كس ديگر ما اجراء حكم خدا را خواهانيم اين مذاكرات آقايان اگرچه قدرى مردم را ساكت و آرام نمود لكن باز از وحشت و اضطراب آسايش نداشتند اين شد كه سفير دولت روس مجلسى بعنوان ضيافت ترتيب داده و ساير سفراى خارجه را بانضمام رئيس كمپانى امتياز ( آرسن ) نام دعوت نموده همگىشان حاضر آن مجلس شدند پس از پذيرائى ورودشان چون هنگام دور باده رسيد صاحب منزل يعنى سفير روس خود ابتداء نموده جامى بدست گرفت و اين عبارت بگفت ( بسلامت اتفاق كلمه ملت اسلام ) و لا جرعه نوش جان كرد . حضار مجلس از استماع اين كلمه كه برحسب رسم و عادت مردم فرنگستان اينچنين كلمه در چنين موقعى كاشف از كمال اشتياق و آرزومندى گوينده باينمعنى است بغايت در عجب شده بديهيست ( سلامتى اتفاق كلمه ملت اسلام ) گذشته از اينكه به كلى منافى مقاصد عموم فرنگستان است امروزه همان اتفاق كلمه ملت اسلام است كه عرصه را بر همه مقيمين اين شهر بدين حد تنگ گرفته .
سفير روس چون آثار تعجب از ايشان مشاهده نمود بگفتار آمده كه مرا از ترتيب اين مجلس غرض جز اين منظور نظر نبود كه همگى شماها را در يك مجلس جمعآورده همين عبارت را بگويم و شرح دهم اگر رخصت فرمائيد بىپرده سخن كنم گفتند همه گوشيم تا چه فرمائيد آغاز سخن كرد كه آقايان من : امروزه معادل دو كرور ماليت از اجناس و معمولات فرنگستان از قبيل غليان و سرغليان چينى و بلور در جاهاى خود موقوف و معطل مانده و حال آنها بالمآل هم معلوم نيست چه خواهد بود