تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 35

مساهمون:

ص٣٥

تلگراف بطهران بتاريخ 15 جمادى الاولى ( 1309 )

جناب شريعتمدار آقا شيخ فضل اللّه نورى سلمه اللّه تعالى - از طهران جمعى سؤال نموده‌اند از حكم حضرت حجة الاسلام در خصوص دخانيات ، عجب است ، بلى حكم صادر مجددا هم بدستخط مبارك با پست ميرسد . ( حسين النورى ) در اواخر ماه جمادى الاولى 1309 مقالهء سودمندى از طرف يكى از علماء نوشته و بدر و ديوارها چسبانيده و در مدارس و مساجد انداخته كه صورت آن از اينقرار است :

مقالهء ملّى

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم - در مسئله تتن و تنباكو و شخص مستأجر انگليسى و حكايت منع از استعمال آنها كه منتسب برؤساء ملت گرديده است منباب المقدمه عرضه ميدارد كه از اصول موضوعه و مسلمات تمام ارباب عقولست كه بايد شخصى كه مالك نقطه‌اى از نقاطست سدّ احتمالات ورود اجنبى را بر آن نقطه بنمايد حتى هرگاه عاقل احتمال بدهد فلان كه اقرب مردمست به او ، اگر چندى در خانهء او بنشيند اظهار مالكيت خواهد نمود و اخراج نتوان كرد مگر بمشقت ، فرمود از اول ممنوع از دخول خواهد بود چه رسد باينكه اگر كسى دشمن قوىپنجه داشته باشد و احتمال بدهد شايد شبيخون بخانهء او بزند يا درصدد قتل او برآيد ويرا راحت نشايد و ثقبات و ثغور آنخانه را كمال محافظت و مراقبت بايد بنمايد و ديگر آنكه الملك عقيم از شيم نفوس و مسلمات ملوكست چه بسيار عقود و عهود نبود بسته شد و بصلاح حفظ مملكت و سلطنت در انتقاض آن منتقض گرديده و دشمنانرا بايمان مغلظه مطمئن ساخته پس از استيلاء از پايش درآوردند . و ديگر قطع حاصل از تجربه كه عبارت از تكرّر مشاهده است از اصول برهان و امور قوى بينانست و بتكرر مشاهده از حالت اهالى انگليس و مكر و خيال آنها نسبت باهالى هندوستان و مصر و ساير جاها واضح و هويدا كالشمس فى وسط السماء گرديده كه قرارداد آنها پايه و اصلى ندارد چنانچه در به دو ضبط هند باسم تجارت رعاياى آنجا را تبعه ساخته و از خود هم جماعتى منضم نموده بالاخره بدون زحمت منازعه بر تمام مملكت استيلا يافتند و به قرارهاى اوليه وفا ننمودند ، مصر را هم به همين نهج مقهور ساختند و الآن آن نابكاران درصدد ضبط و بردن مملكت ايران برآمده‌اند اعاذنا اللّه تعالى من ذلك از طرف فارس كه اول ثغور اسلامست راه را مفتوح ساخته و در سرحد خراسان كه از موقوفهء قديمهء آستان ثامن الائمه ( ع ) است بناى شهر به آن تفصيل گذاردند و اسباب و آلات جنگ در آن نقطه بنحواتم و اكمل فراهم آوردند مستأجر تنباكو را چه واداشته كه همچو بناى عظيمى باسم محل تنباكو در نقطهء باغ ايلخانى كه مشرف بر تمام شهر و ارك و ساير نقاط اينشهر است بنمايد . قريب چهار ذرع عرض ديوار از گچ و آجر ساخته‌اند مانند كشتى زره‌پوش توپ بر او گردش مىكند با اينكه براى او ممكن بود سراى امين الملك را خالى از اغيار اجاره نمايد از كجا به اشاره دولت آنها نباشد . بلكه مظنون اينست كه تمام اين مخارج گزاف از مالك مملكت آنها است و الا تاجر را چكار بهفت كرور يا دوازده كرور مخارج اجاره دارى بنمايد . كى ميتواند اصل مايهء خود را از اين اهالى فقير ايران دريافت دارد . از كجا ميتوان اطمينان تحصيل نمود كه دربارهاى قماش و تنباكو و غيره توپ و تفنگ به اين محل حمل ننمايد كه در مقام حاجت به كار برند و تمام شهر را در آن واحد خراب و منهدم سازند . باسم مفتش تا سى تومان بسرگردها دادن و غلامها در اطراف مهيا ساختن