تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 7

مساهمون:

ص٧
اسلامى را خواهان و در بركندن ريشه استبداد مجدّ و در زايل كردن رسوم ظالمانه مجتهد بودند و از تأليفات ميرزا آقا خانست تاريخى نثرى موسوم بآينهء سكندرى و ديگرى نظمى موسوم بنامهء باستان كه در سنهء ( 1313 ) در محبس طرابزون تأليف كرده چنانچه خود گويد :
ز تاريخ هجرت پس از يك هزار * چه بر سيصد و سيزده شد شمار ز شعبان گذشته همىروز ده * مطابق به آغاز اسپند مه كه پايان شد اين نامبردار گنج * به يك ماه بردم در اين كار رنج سپاسم ز يزدان پيروزگر * كه اين نامهء نامى آمد بسر غرض بود تاريخ نى شاعرى * كه طبع من از شعر باشد عرى بويژه كه بودم ببند اندرون * چه لطف آيد از طبع‌بندى برون
بالجمله تاريخ نظمى مرحوم آقا خان را فرمانفرما سالار لشگر در سنهء 1315 بفرمود بعض اشعار آن را كه در آن ايام نامناسب بود برداشته و از ظهور اسلام تا جلوس مظفر الدين شاه شيخ احمد اديب كرمانى بر وزن و سبك جلد اول بنظم كرده سالاريه نام نهاد و بطبع رسانيده نگارنده آنچه از آنكتاب برداشته‌اند بدست آورده بعض اشعار آن را كه سائق غيرتست در فصل آخر مقدمه مينگارد و نثرى آن را علاء الملك بطبع رسانده و در طبع آن زحمت و مخارج گزافى را بر خود گرفته و مرحوم ميرزا جهانگير خان مدير صور اسرافيل در تصحيح نسخهء آن خيلى رنج برده و در واقع ميتوان گفت علاء الملك جبران نسبتى را كه به او ميدادند نمود و روح آنمرحوم را شاد و از خود راضى نمود . از قرار مسموع اسباب گرفتارى ايشانرا در اسلامبول علاء الملك فراهم آورد و بسلطان عثمانى سلطان عبد الحميد خان عرضه داشت شورش ارامنه كه در سنهء ( 1312 ) در اسلامبول روى داد بتحريك سيد جمال الدين و ميرزا حسنخان خبير الملك جنرال گونسل دولت عليه ايران و ميرزا آقا خان كرمانى و شيخ احمد روحى است بعلاوه بواسطه مكاتيب و نوشتجات در ايران هم بعض فتنه‌ها كرده‌اند و دور نيست در ايران هم حادثه اتفاق افتد و از سيد سندى دست نيامد لكن بعض نوشتجات ميرزا حسن خان و ميرزا آقا خان و خط شيخ احمد روحى بدست آمد لذا اين سه نفر را بطرابزون فرستاده در آنجا حبس كردند تا ماه ذى القعده ( 1313 ) كه ناصر الدين شاه به تير ميرزا رضاى كرمانى مقتول شد باز سفير ايران جلوه داد ميرزا رضا بتحريك اينها بود كه مرتكب اين امر شده است . چون مظفر الدين شاه بطهران آمد و بتخت نشست اين سه نفر را از طرابزون بتبريز آوردند و در تبريز بامر وليعهد محمد عليميرزا در سنه ( 1314 ) بقتل رسانيدند چنان كه در ذيل حالت شيخ احمد روحى ذكر شده است . حاج شيخ احمد روحى پسر دوم مرحوم شيخ العلماء آخوند ملا محمد جعفر كرمانى طاب ثراه در مجارى سنه ( 1272 ) هجرى در بلده كرمان متولد گرديده صاحب معالى صفات و محاسن اخلاق بود طبع شعر نيز داشت و روحى تخلص مينمود علوم عربيه و مقدارى از مبادى علم فقه و اصول و حديث را در كرمان خدمت والد خود تحصيل نمود و صاحب قدس و زهد و خيرخواه عامه و طرف توجه و قبول اهالى گرديد چندى در مسجد ميدان قلعه و مسجد ميرزا جبار كرمان امامت
تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 7 | ناظم الاسلام كرمانى