فصل هشتم - داريوش دوم
مبحث اول - نام و نسب او
نام
اخس ، همين كه بتخت نشست ، خود را داريوش ناميد . اسم او را چنين نوشتهاند : اردشير دوّم در كتيبهء شوشى - داريوهوشهى يا ، اردشير سوّم در كتيبهء تختجمشيد - داريوشهىها « 1 » . توسيديد ( كتاب 8 ، بند 5 ) - دارىيس « 2 » ، پلوتارك و ژوستن مانند توسيديد . در تورية - داريوش ( كتاب عزرا ، باب 5 و 6 ) . ابو ريحان بيرونى در آثار الباقيه ( صفحهء 111 ) « 3 » - دار الثانى ( ولى سلطنت او را بعد از كبوجيه دانسته و اشتباه است ) ، مسعودى ( مروج الذّهب ، صفحهء 100 ) - داراء بن بهمن بن اسفنديار . طبرى و حمزهء اصفهانى دار ابن اردشير بهمن بن اسفنديار ( هر سه از داستانها متابعت كردهاند ) ، ابن اثير علاوه كرد ، كه ملّقب به جهرآزاد يعنى چهرآزاد بوده و آن را كريم الطّبع ترجمه كرده ( صحيح نيست ، چهرآزاد موافق داستانها لقب هماى دختر اردشير بود ) . در داستانهاى ما دارا يا داراب را پسر اردشير درازدست بهمن بن اسفنديار بن گشتاسپ يا بشتاسپ گفتهاند .
بعض نويسندگان قرون اسلامى مانند ابن اثير ، براى عدم اختلاط اين شاه با دارا پسر دارا ( داريوش سوّم ) او را داراى اكبر نيز ناميدهاند ، چنان كه يونانيها براى تمييز اين شاه از داريوش اوّل او را نتس « 4 » خواندهاند ، كه بمعنى حرامزاده است ، زيرا مادر او را زن غيرعقدى اردشير ميدانستند و به همين جهت ابو الفرج بن عبرى اسم او را داريوش نوثوس نوشته .
نسب
بالاتر گفته شد ، كه او پسر اردشير درازدست بود ، از زنى از اهل بابل موسوم به كسمارتىدين « 5 » . داريوش دوّم نوزده سال سلطنت كرد و اين است وقايع سلطنتش :
هامش
( 1 ) - يوستى - نامهاى ايرانى ، طبع ماربورگ ، سنهء 1895 ، صفحهء 78 .
( 2 ) -Dareios .( 3 ) - چاپ ليپسيك 1923 .
( 4 ) -Nothos .( 5 ) -Cosmartydene .