مبحث دوم - ياغيگريها و كنكاشها
داريوش سيرهء خود را بر سيرهء خشيارشاى اوّل قرار داده زمام امور را بدست زنان و خواجهسرايان سپرد . يكى از آنها آرتكسارس « 1 » نام داشت و ، چنان كه بالاتر گفته شد ، در زمان اردشير درازدست به ارمنستان تبعيد شده بود . دوّمى را آرتابازان « 2 » ميناميدند و سوّمى را آتواوس « 3 » . نفوذ اين سه نفر باهم به قدر نفوذ پروشات زن شاه نبود . اين زن ، كه ملكه و زن شاه بود ( كتزياس او را خالهء داريوش دانسته ، ولى دىنن گويد كه خواهرش بود ) . از حيث حيله ، تزوير و دسائسى ، كه همواره به كار ميبرد ، و نيز در قساوت قلب و خونريزى ، چنان كه بيايد ، مثل و مانند نداشت .
كتزياس طبيب يونانى اردشير دوّم اين ملكه را ديده بود و مورّخ مذكور گويد ، خود پروشات به من گفت ، كه سيزده پسر و دختر براى شاه زائيده و اكثر آنها مردهاند « 4 » .
از وقايع سلطنت داريوش شورشهاى پىدرپى بود ، كه اتفاق افتاد و ياغىها بكمك يونانيها متوسّل شدند ، ولى هر دفعه به راهنمائى تيسافرن داريوش به يونانيها پول داده آنها را از دور ياغىها بپراكند و بعد غالب آمد ( تيسافرن « 5 » پسر ويدرن و برادر استاتيرا زن اردشير دوّم يا عروس داريوش دوّم بود ، شرح كارهاى او پائينتر بيايد ) .
ياغىگرى آرسىتس
برادر شاه آرسىتس بر او ياغى شد و با پسر بغابوخش ( مگابيز يونانىها ) كه آرتىفيوس نام داشت ، همدست گرديد ( بنابراين آرتىفيوس برادر زوپير بوده ) . داريوش اردشير نامى را ( آرتاسيراس يونانىها ) با قشونى به قصد او فرستاد و اين سردار دو نوبت شكست خورد ، زيرا سپاهيان اجير يونانى جزو ياغىها بودند ، ولى در دفعهء سوّم اردشير فتح كرد ، توضيح آنكه پولى به يونانىها داد و آنها آرتىفيوس را رها كردند . بعد اردشير
هامش
( 1 ) -Artoxares .( 2 ) -Artabazanes .( 3 ) -Athous .( 4 ) - اپّر مستشرق فرانسوى تصوّر كرده ، كه پروشات بمعنى پرشاد است .
( 5 ) -Tissaphernes ..