اسكندر در دربند پارس
پس از مطيع كردن اوكسيان اسكندر قشون خود را به دو قسمت تقسيم كرده پارمنين را از راه جلگه ( يعنى از راه رامهرمز و بهبهان كنونى ) به طرف پارس فرستاد و خود با سپاهيان سبكاسلحه راه كوهستانى را ، كه بدرون پارس امتداد مىيابد ، پيش گرفت ، زيرا ميخواست قوّهاى ، كه پارسيها در اين راه تدارك كرده بودند ، در پشت مقدونيها سالم نماند . در اينجا اسكندر غارتكنان پيش رفت ، تا روز سوّم وارد پارس شد و روز پنجم بدربند پارس رسيد . تا اينجا 113 ميل يا تقريبا 31 فرسنگ راه پيموده بود .
بعض مورّخين يونانى اينموقع را دروازهء پارس و برخى دروازهء شوش نوشتهاند و نويسندگان اروپائى بيشتر دروازهء پارس گويند . بهرحال ، چنان كه اسم آن مينمايد ، اين محلّ معبرى است تنگ ، كه از پارس بشوش هدايت مىكند و چنان كه مورّخين يونانى توصيف كردهاند ، بايد كوهگيلويه كنونى باشد « 1 » .
اينموقع را آرىبرزن « 2 » رشيد با 25 هزار سپاهى اشغال كرده و منتظر بود ، كه اسكندر با قشونش وارد معبر شود ، تا جنگ را شروع كند . آريّان نوشته ، كه سردار مزبور در اين تنگ ديوارى ساخته بود . از اينجا بايد استنباط كرد ، كه اين دربند هم مانند ساير دربندها ديوارى محكم و دروازهاى داشته . وقتى كه مقدونيها پيش آمده به جائى رسيدند ، كه موافق مقصود سردار مزبور بود ، پارسيها سنگهاى بزرگ از بالاى كوه به زير غلطانيدند . اين سنگها با قوّتى هرچه تمامتر پائين آمده در ميان مقدونيها ميافتاد ، يا در راه ببرآمدگى يا سنگى برخورده خرد ميشد ، با قوّتى حيرتآور در ميان مقدونىها ميپراكند و گروهانى را پس از ديگرى ميخوابانيد .
علاوه بر آن مدافعين معبر از هرطرف باران تير و سنگ فلاخن بر مقدونيها
هامش
( 1 ) - يكى از خوانين بختيارى ، كه خوب با اين محل آشنا بود ، مىگفت اسم اين معبر سخت حالا ننگتك آب است .
( 2 ) -Ariobarzane .