آتس كوه بزرگيست ، كه دامنهء آن به دريا ميرسد و برزخى تشكيل مىكند ، كه شبيه شبه جزيره است . عرض اين برزخ دوازده استاد است ( تقريبا دو هزار و دويست ذرع ) . در اين برزخ شهرهائى است ، كه بارادهء شاه پارس ، پس از حفر كانال ، مبدّل بجزايرى شدند ( اگرچه هرودوت عرض و عمق ترعه را معين نميكند ، ولى ، چنان كه اندازه گرفتهاند ، عرض 90 و عمق از 2 تا هشت پا بوده . م . ) . كندن اين كانال بعهدهء مردمان مختلف موكول شد و هر مردم قسمتى را از آن كندند . كارگرها بسه قسمت تقسيم شدند .
قسمت اوّل ، كه از همه پائينتر بود ، خاك را بدوّمى ميداد و او بسوّمى و اين آخرى خاك را بيرون ميريخت . چون پهناى كانال را از بالا به پائين بيك اندازه معين كرده بودند و ديوارهء كانال بخطّ راست پائين ميآمد ، خاك بالاى ديوارهها شروع بريزش كرد ، ولى فينيقيها در قسمت خود چارهاى قبلا پيشبينى كرده عرض كانال را در بالا دو مقابل عرض آن در پائين گرفته بودند . بعدها در چمنى ، كه مجاور اين محل است ، فينيقيها بازارى براى مال التجارهء خود تأسيس كردند .
هرودوت گويد : بعقيدهء من خشيارشا بواسطه غرور فرمود ، اين كانال را حفر كنند ، تا قدرت خود را نشان داده از خود آثارى گذارد ، و الّا ممكن بود بىاين همه زحمت كشتىها را از خشكى بكشند ( مقصود مورّخ مذكور اين است ، كه مىتوانستند كشتىها را از دريا به خشكى آورده و از اين برزخ عبور داده باز به دريا بيندازند . م . ) و خواست عرض اين كانال بقدرى باشد ، كه تا دو كشتى ترىرم « 1 » بتوانند پهلو به پهلو حركت كنند . مردمانى را كه بكندن كانال گماشته بودند ، بعد مأمور كردند ، پلى بر رود ستريمون ( ستروماى كنونى . م . ) در تراكيّه بسازند . در همين احوال خشيارشا امر كرد ، مصريها و فينيقيها انبارهائى براى آذوقه ترتيب داده ، جاهائى براى اين انبارها انتخاب كنند ، كه با حوائج قشونى موافقت داشته باشد و در جنگ يونان افراد لشكر و مالهاى بنه دوچار قحطى نشوند : از مردمان آسيا عدّهاى مأمور
هامش
( 1 ) -Triremes( كشتىهائى بود در عهد قديم ، كه پاروزنان آن بسه صف مىنشستند . صف دوّمى لاى صف اوّلى و سوّمى بالاي دوّمي ) .