جديده بدست آمده ، ايننظر را تأييد نمىكند . مصر موافق نوشتههاى هرودوت ( كتاب 3 ، بند 91 ) با ليبيا و سيرن و برقه ايالت ششم مالى را تشكيل ميداد و ممالك مذكوره جمعا هفتصد تالان « 1 » نقره بخزانهء ايران و صد هزار كيل غله براى ساخلوهاى ايران در مصر مىپرداختند .
اين ماليات براى چنين ايالتى وسيع و غنى ، كه در سر راههاى تجارت عالم آن روز واقع بود ، نسبت به آنچه بابل ميپرداخت ، نمىتوان گفت گزاف بوده ، بخصوص كه مصر از زمان الحاق آن بايران با تمام ممالكى ، كه جزو دولت هخامنشى بودند ، دادوستد ميكرد و بازارهاى جديد براى امتعهء آن پيدا شده بود . شهرهاى مصر انبارهاى مالالتجارهء سودان و حبشه گرديده امتعهء اين ممالك و مصر را باقصى بلاد عالم آن روز حمل ميكردند . از طرف ديگر اتّصال درياى مغرب با درياى احمر بتجارت مصر و عربستان و فينيقيه با بنادر خليجپارس و درياى عمان رونقى بخشيده بود و فقدان دولتهائى ، كه سرحدّات خود را به روى تبعهء دولت ديگر از نظر سياسى يا جهات ديگر بسته يا اشكالاتى در سرحدّات ايجاد كرده باشند و نيز نبودن گمركات در دولت هخامنشى و امنيت راهها ، كه بواسطهء برقرارى ساخلوها در نقاط مختلفه حفظ ميشد ، و توجّه مركز برونق زراعت و تجارت ، چنان كه در جاى خود بيايد ، بتجارت مصر و آبادى آن مملكت كمكهاى معنوى مىكرد . نجبا و روحانيّون مصر هم مقام و امتيازات سابق خود را حفظ كرده بودند و تغييرى در احوال آنها در زمان تسلط ايرانيها بر مصر روى نداده بود . بس مىتوان گفت ، كه احوال مصر در زمان داريوش ، اگر بهتر از زمان استقلال آن نبود ، بهرحال بدتر هم نبوده « 2 » . پس از اين مقدّمه بالطبع اين سئوال پيش ميآيد ، كه در اين صورت جهت شورش چه بود ؟ اين طغيان و شورشهاى ديگر ، كه در زمان شاهان هخامنشى بعد از داريوش روى داد ، دو جهت عمده داشت : اوّلا مصريها ، چنان كه در مدخل گفته شد ، مردمانى بودند ، كه گذشتههاى مفصل
هامش
( 1 ) - تالان او بيائى نقره معادل 5675 فرنگ طلا يا تقريبا 1200 تومان بود .
( 2 ) - تورايف ، تاريخ مشرق قديم ، ج 2 ، ص 192 و 216 . 246 .