ميكنند ، تا بلسانكنندگان با جنازه نزديكى نكنند . در موقع طغيان نيل شهرهاى مصر را آب فروميگيرد و خانهها بالاى سطح آب مانند جزاير درياى اژه ( بحر الجزاير ) ديده ميشوند . تمام مصر در اين موقع بدريائى مبدل مىشود و در اين هنگام كشتىها متابعت مجراى رود را نكرده در جلگهها به حركت مىآيند مثلا كشتىها از نوكراتيس « 1 » تا منفيس از جلو هرمها ميگذرند . . . . از شهرهاى مزبور آن تيلّا « 2 » از همه بزرگتر است و از زمان تسلط پارسيها بمصر هركدام از شاهان پارس اين شهر را بزن خود براى پول كفش ميدهد . . . تا اينجا هرچه گفتم از مشاهدات خودم ، از اطلاعات ، تحقيقات و استنتاجى است ، كه كردهام . از اين ببعد گفتههاى مصريها را شرح داده مشاهدات خود را هم بدان خواهم افزود » . بعد هرودوت بتاريخ مصر ميپردازد و ، چون خارج از موضوع اين كتاب است ، ميگذريم .
مبحث سوم - هفت ماه فترت ، حكومت گئومات « 3 »
خروج بردياى دروغى فوت كبوجيه
راجع به اين واقعه يك سند رسمى ، كه قسمتى از كتيبهء بيستون داريوش اوّل مىباشد ، در دست است و نيز نوشتههاى هرودوت و كتزياس ، كه اوّلى شرح واقعه را بتفصيل و دوّمى باختصار ئيان كرده . چون كتيبهء بيستون سند رسمى است و از شخصى معاصر ، اوّل روايت هرودوت را ذكر مىكنيم ، تا از مقايسهء اين روايت با سند رسمى مزبور معلوم شود ، كه در كدام قسمت مورّخ مذكور اشتباه كرده يا مآخذ او صحيح نبوده .
روايت هردوت
اين مورّخ گويد ( كتاب سوّم ، بند 61 - 66 ) : كبوجيه زمان حركت خود از ايران ، مغى را ( پاتىزىتس ) « 4 » نام نگهبان قصر سلطنتى كرد .
هامش
( 1 ) -Naucratis .( 2 ) -Anthilla .( 3 ) -Gaumata .( 4 ) - بعض محقّقين تصوّر كردهاند ، كه ( پاتىزىتسPatizites) يونانى شده ( پاتىحشاىثيه ) و بمعني پادشاه يا نايب السّلطنه است و هرودوت لقب را اسم پنداشته .