و تاريخ استراباد تأليف ابن الكاظم حمزة بن يوسف السهى الجرجانى ( وفات 427 ) تاريخ جرجان تأليف همين مؤلف و تاريخ جرجان تأليف على بن احمد الجرجانى الادريسى ، گويا تمام اين آثار از بين رفته باشند .
زاده كارتا « 1 » بنابر قول آريان
Arrian
برابر جادهء ارابه رويى كه شايد همان استراباد باشد كه در جنوب واقع شده است بهترين و سهلترين تنگههاى سلسلهء بزرگ البرز است پسوند كارتا شايد همان گرد فارسى است .
« 100 » محمد كاشى ترشيزى همدورهء بايسنقر ميرزا در استراباد در بيرون امامزاده معصوم كه بنام نوح گوران معروف بود مدفون گرديد . رجوع شود به تذكرهء دولتشاه سمرقندى چاپ پرفسور براون ص 390 .
« 101 » رسم هر حاكم جديد اين بود كه سكههاى مس سلف خود را تغيير بدهد . در نتيجه 50 درصد كاهش قيمت پيدا ميكرد .
« 102 » استراباد را ميتوان مهد خاندان كنونى ايران ( قاجاريه در تاريخ تحرير اين كتاب ) خواند . فتحعلى خان كه شاه طهماسب دوم به تحريك نادر او را بقتل رسانيد اهل استراباد بود . پسر او محمد حسن خان آنجا را پايتخت خود كرد ( 1752 - 1762 مسيحى ) . حسينقلى خان پس از مرگ پدر خود به راميان رفت و گوشهء انزوا اختيار نمود . در آنجا در واقع شش سال مستقل ماند تا آنكه بدست كسان خودش در سرخ دشت مقتول شد . آغا محمد خان در استراباد به دنيا آمد در خانهء سيد رضا مفيدى كه از آنوقت به مولود خانه معروف گشت .
« 103 » سايكس حكايت مىكند كه از بجنورد وى به سملقان رفت و در شاه آباد كه مركز عمدهء اين دره است چادر برافراشت . بعد در ضمن عبور بدرهء چالباش رسيد . قراطغان كه در حدود 5 ميلى دشت است ، در كنار جنگلى واقع است . از
هامش
( 1 ) -Zadracavse