سرايت كرد . كنت وينوويچ بسال 1782 در آنجا برجى ساخت . از گلوگا به شاهرود راه كوهستانى است و مسافرت آن از اين قرار است : از معبرى كه بارتفاع 5000 پا است 5 ميل ، بركلا 3 ميل ، رادكان 4 ميل ، اسپ و نيزه ( كه در دو ميلى جنوبى حاجى آباد واقع است ) 8 ميل ، تنگ لوديان 4 / 3 2 ميل ، برزندى 4 / 3 6 ، دو آب برزندى 4 / 3 1 ميل ، شاه كوه پائين 4 / 1 2 ميل ، تنگهء چلچيان 8 ميل ، از گنداب تا رباط تاش 2 / 1 7 ميل ، كلاته 2 / 1 14 ميل و شاهرود 4 / 1 5 ميل جمعا در حدود 16 فرسخ است ( 4 / 1 65 ميل ) .
از گلوگا راه خود را از ميان جنگل تعقيب نموده به جركلباد آمديم كه مرز ايالت مازندران است و حصارى بلند و خرم و نيز خندقى در سمت شرقى آنست كه از دامنهء كوهستان و ميان جنگل و مجراى باتلاقى بساحل دريا ميرسد . اين حصار چند سال پيش از سفر گلمن 1771 مسيحى به آن حدود بفرمان محمد خان سواد كوهى حاكم مازندران برپا شد تا از هجوم تركمنها به مازندران جلوگيرى شده باشد . در اين خط بين كوه و دريا نه برج وجود داشت .
تقريبا يك فرسخ از جركلباد دور شديم ابتدا به ليوان بعد تلور و سرانجام به نوكنده رسيديم . نوكنده مركز عمدهء انزان و آن ده بزرگى است كه ميگفتند 600 خانوار جمعيت داشته و سكنهء آن به دوازده طايفه تقسيم ميشوند : منوچهرى ، كرد ، بوعلى ، نظر ( كه متعلق به خانهاى محل است ) ، مازندرانى ، جهانشاه ، كشير ، شربتى ، آهنگر ، شهاب و قاجار . تلور و مزنگ جزء نوكندهاند . سكنهء تلور به چهار قبيله منسوب مىباشند : آهنگر ، رود گر ، منوچهرى و كلا كرد . سكنهء مزنگ به قبيلههاى حاجى باغ ، لر ، سادات و سورتجى تعلق دارند . جنگل آن خيلى زيبا است و به ملومزنگ معروف است . جنگل بين نوكنده و كرد محله مشهور به قره جنگل است . از نوكنده راه باريكى به وزدار و رادكان ميرسد .
اين راه در حدود ده ميل است .
مازندران و استرآباد ( فارسى ) — صفحة 109
مساهمون: ياسنت لويى رابينو
ص١٠٩