نفل
: گفتهاند - نَفَل - همان غنيمت و سود است ولى به اعتبار عبارت در معنى آن اختلاف هست اگر در اثر پيروزى بر دشمن بدست آيد آن را غنيمت گويند ، و اگر به اعتبار بخشش خداوند به انسانها باشد بدون واجب بودن آن را - نَفَل - ناميد .
گروهى از دانشمندان از جهت عموم و خصوص بودن ميان نفل و غنيمت تفاوت قائل شدهاند . گفتهاند غنيمت چيزيست كه با زحمت يا غير زحمت بدست آيد خواه استحقاق آن را داشته باشد يا نداشته باشد قبل از پيروزى در جنگ باشد يا بعد از آن ، اما نَفَل و أَنْفَال چيزيست كه قبل از غنيمت حاصل مىشود و بدست ميآيد كه از جمله غنيمت محسوب مىشود ، گفتهاند چيزى كه بدون جنگ بدست مسلمانان ميرسد - فيء - است ، و نيز گفتهاند - نَفَل - چيزيست كه بعد از تقسيم غنائم جنگى از اموال حاصل مىشود و بر اين معنى خداى تعالى فرمود :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ
- الانفال / 1 كه اصلش از معنى زيادى است كه همان نَفْل است يعنى زيادتر از واجب كه آن را - نَافِلَة - نيز گويند . در آيه :
وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ
- الاسراء / 79 و بر اين معنى فرمود :
وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ نافِلَةً
- الانبياء / 72 كه همان فرزند فرزند ( نوه ) و - نَفَلْتُهُ كذا - يعنى به صورت اضافى به او عطا كردم . پس نَفَلَهُ يعنى به او بخشيد .
سلب قتيله نَفْلًا - يعنى بخشش و كمكش را از مقتولش سلب كرده گرفت .