ندد
: نَدِيد الشىء - چيزى است كه در اصل و جوهر با چيز ديگرى همگون و شريك باشد ، كه اين خود نوعى از همسانى و شباهت است ، زيرا - مثل - و مانند واژههائى هستند كه در هر مشاركتى گفته مىشود ، پس هر - ندّى - مثل و مانندى است ولى هر شبيه و مثلى - نِدّ - يا شريك نيست .
نِدُّهُ - و نَدِيدُهُ و نَدِيدَتُهُ - هر سه در يك معنى به كار ميرود . در آيه گفت :
فَلا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً
- البقره / 22 « 1 » براى خداوند تعالى مثل و مانند يا شريكى قرار ندهيد .
و
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً
- البقره / 165
هامش
( 1 ) ابو منصور ازهرى به نقل از اخفش مينويسد - أنداد و ندّ - دو معنى دارد :
1 - همانند و شبيه 2 - ضد - پس انداد يعنى اضداد و اشباه ( 71 / 14 تهذيب اللغه )يَوْمَ التَّنادِ- را هم آيه بعد تفسير نموده يعنى روزى كه از عذاب آن هر سو بگريزيد و پناهى نيابيد .
اما ابن فارسى معنى گريختن و رأى مخالف اظهار داشتن را بيان كرده پس - ند و نديد - كسى است كه نظرى و فكرى غير از نظر و فكر دوستش اظهار مىكند .
( 5 / 355 مقاييس ) اما صاحبان - معجم الفاظ القرآن الكريم - يوم التناد - را در ذيل - ندى - آورده و ميگويند « اصل - تناد - است كه حرف - ى - حذف شده يعنى روزى كه بهشتيان و دوزخيان يكديگر را صدا ميزنند و ندا سر ميدهند » كه البته با آيه بعد آن كه ميگويد از يكديگر ميگريزند منافات دارد . و نظر راغب و ازهرى و ابن فارس با قرآن تطابق دارد .