غزلهايش كه لحن عاشقانهء مؤثرى دارد مايهء آن شده باشد كه برخى از ناقدان سخن او را متتبع غزلهاى سعدى و حتى دزد آنها بنامند و گرنه خلاف آنچه گفتهاند استفادهء او از مضامين سعدى چندان زياد نيست . همين روش خواجو در غزل است كه در سخن حافظ بكمال رسيد و حتى خواجهء شيراز بسيارى از غزلهاى خواجو را جواب گفته و عدهء كثيرى از مضامين او را چنان كه گفتهايم تكرار كرده و در بسيارى موارد باستقبال او رفته و بعضى از مصراعها و يا ابيات خواجو را با تغيير اندك در غزلهاى خود به كار برده است « 1 » و سبك او در غزلسرايى بسيار تحت تأثير شاه غزلهاى خواجو در مجموعهء بدايع الجمال كه مربوط بدوران كمال آن استادست قرار دارد .
قسمتى از قصائد خواجو در زهد و وعظ و قسمتى در توحيد و نعت و بعضى در منقبت معصومين و برخى از آنها باضافهء بعض قطعات او شامل مطالب انتقادى و گاه مطايباتست . خواجو از جملهء شاعرانى است كه بشيوهء نظامى بنظم ساقىنامه نيز مبادرت جسته است .
از آثار خواجوست :
نور چشم من اى گزيده پسر * دُرّ دُرج من اى ستوده گهر
گل باغ دل و چراغ ضمير * شمع خلوتسراى ديده مجير « 2 »
هم مرا فرّ و زيب و هم فرزند * هم مرا دلگشاى و هم دلبند
گرچه هست از سعادت ازلى * كنيتت بو سعيد و نام على
نامداران مجير خوانندت * در هنر بىنظير دانندت
ليكن آن دم برآيدت كامى * كه بدانش برآورى نامى
چشم مردى بمردمى بازست * كار عالم بعلم برسازست
هامش
( 1 ) - دربارهء نحوهء استفادههاى حافظ از خواجو بجاى خود در شرح احوال حافظ سخن خواهيم گفت .
( 2 ) - يعنى ابو سعيد مجير الدين على كه پسر خواجو بوده است .