خداى تعالى گويد :
(
وَ سارِعُوا
إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ - 133 / آل عمران ) و (
وَ يُسارِعُونَ
فِي الْخَيْراتِ - 114 / آل عمران ) .
و (
يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِراعاً
- 44 / ق ) ( هنگامهاى كه براى خروجشان ، زمين به سرعت شكافته شود و آنها به آسانى از دل زمين برخيزند و محصورشان كنيم ) .
و آيه : (
يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً
- 43 / معارج ) .
سَرَعَانُ القومِ : طليعه و پيشاپيش قوم و نيز گفتهاند - سَرْعَانَ ذَا إِهَالَةً - يعنى سرعت و سريع الخير كسى است كه چيزى را قبل از وقت آن مىبخشد و اين واژه مبنى از سَرُعَ است ( يعنى همواره حركت حرف آخرش مبنى بر فتحه است ) مثل وشْكان « 1 » از - و شك - و عجْلان از عجل . كه هر دو واژه در معنى سرعان يعنى شتاب و سرعت است ) .
خداى تعالى گويد : (
إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ
الْحِسابِ - 199 / آل عمران ) و (
سَرِيعُ الْعِقابِ
- 165 / انعام ) كه تنبّه و آگاهى بر معنى آيه : (
إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
- 82 / يس ) .
سرف
: السَّرَف : تجاوز كردن و در گذشتن از حدّ در هر كارى كه انسان آن را انجام مىدهد هر چند كه در مورد انفاق يعنى بخشش ( كه به كار رفتنش نهى شده ) مشهورتر است .
خداى تعالى گويد : (
وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا
وَ لَمْ يَقْتُرُوا - 67 / فرقان ) ( كسانى كه به گاه انفاق و بخشش زياده روى و تنگ نظرى نكردند ) و آيه : (
وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافاً
وَ بِداراً -
هامش
( 1 ) مصدر اين فعل با سه حركت حرف اوّل ( وَشكا - وُشكا - وشاكة - وشكانا ) است . و شك الامر : آن كار نزديك شد . ولى وشكان - وشكا - وشكان - هم درست است و به كار بردن اين فعل به معنى نزديكى وقوع فعل جمله است كه آن را ( از افعال مقاربة مىدانند ) و مضارع آن بيشتر از ماضى به كار مىرود يعنى - يوشك ، نه - اوشك و و شك - استعمال اسم فاعل آن كم است .