سحب
: اصل سَحْب كشيدن است مثل كشيدن دامن بر خاك و كشيدن انسان با صورت به زمين .
و از اين واژه - واژهء سَحَاب است يعنى ابرها ، يا براى اينست كه باد آن را مىكشاند . يا آب ، و يا كشيده شدن خودش در حال گذشتن ، خداى تعالى گويد :
(
يَوْمَ يُسْحَبُونَ
فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ - 48 / قمر ) و (
يُسْحَبُونَ فِي الْحَمِيمِ
- 71 / غافر ) مىگويند : فلان يَتَسَحَّبُ على فلان : بر او گستاخى مىكند مثل : ينجرّ وقتى كه زيادهروى و تجرّى و گستاخى مىكند .
سَحَاب : ابرهائى است كه آب و باران داشته يا نداشته باشد ، و لذا مىگويند :
سَحَاب جَهَام : ابرهاى بى آب .
خداى تعالى گويد : (
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحاباً
- 43 / نور ) و (
حَتَّى إِذا أَقَلَّتْ سَحاباً
- 57 / اعراف ) و (
وَ يُنْشِئُ السَّحابَ الثِّقالَ
- 12 / رعد ) .
كه لفظ - سحاب - ذكر مىشود و مراد از آن به طور تشبيه سايه ، و سياهى است .
خداى تعالى گويد : (
أَوْ كَظُلُماتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ
« 1 » - 4 / نور ) .
هامش
( 1 ) قرآن كتاب آسمانى همواره حقايق معنوى به خصوص سرنوشت انسانها را با تشبيهاتى زيبا و ادبى آنچنان بيان مىكند ، كه هر شنوندهاى را كه از انديشه سالم و سلامتى جان و روح بىبهره نباشد توجّه مىكند و همين يك تشبيه كافى است كه او را از خواب غفلت بيدار و در مسير رشد و سعادت قرار دهد در آيهء فوق كه دوّمين تشبيه از سرنوشت خدا ناباوران و كفّار است مىگويد :
اعمال و كردار كفّار يا همچون تاريكها و ظلمتهائى است در درياى ژرف و سهمگين كه تصور شود موجى آن را فرا گرفته و بارى آن موجى ديگر و روى اين امواج خروشان ابرى است و اين تاريكيها و ظلمتهاى طوفانى آنچنان رويهم متراكم است كه : (إِذا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَراها وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ- 40 / نور ) در دل آن ظلمتها حتّى اگر كافر دست خويش برآرد ، آن را نمىبيند و كسى را كه خداوند نورى قرار نداد او را نور و روشنايى نيست .
و در آيهء قبل مىگويد : (وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً-