علمى و پياده كردن آنها بر نغمات ايرانى ، مىتواند از نظرگاههاى مختلف انجام گيرد و درجه تأثير نغمهء ايرانى يا فن اروپايى در آن به شكل متفاوتى تجلى يابد و نتيجهء حاصله « ايرانىتر » يا اروپايىتر از آب درآيد و اين بهخودىخود بلامانع است . . . در مورد موسيقى ايرانى ، علاوه بر توجه به موسيقى ما از جهت نظرى و عملى و سازشناسى ، علاوه بر گردآورى دقيق موسيقى فولكلوريك كه تا مدتى انجام گرفته ، بايد بررسى وسيعترى روى اشكال موسيقى ايرانى ، مانند : موسيقى عزا و تعزيه ، موسيقى سور و عروسى ، تصنيفها و ترانههاى عاميانه ، كوچهباغى و روحوضى ، موسيقى درويشى و مداحى ، موسيقى زورخانه و اشكال خاص ( كاباره ) ايرانى انجام پذيرد ، مىتوان از درون اين اشكال نوعى طبقهبندى در موسيقى ايرانى بهوجود آورد و فقر مضمونى و عاطفى موسيقى را تا حدى جبران كرد . . . بههرصورت در همهء زمينهها ، بلااستثنا ، بايد آزمود و كوشيد ، براى هر تلاشى پاداشى است . . » « 1 »
هنر آوازخوانى در ايران
در ايران ، بعد از اسلام ، از قرن سوم هجرى و از دوران قدرت سامانيان موسيقى و آواز در بين طبقات مختلف اجتماعى هوادارانى داشت و دامنهء اين دلبستگى تا روزگار ما كه هنرمندانى چون قمر ، ظلى ، اديب خوانسارى و تاج اصفهانى نام و مقامى كسب كردهاند ، ادامه دارد .
« در آوازخوانى ، خواننده بايد كموبيش به شعر و ادب فارسى آشنا باشد و برحسب مقام و موقعيت ، شعر مناسبى كه با آن مجلس همآهنگى دارد ، بخواند . بهاينترتيب « مناسب - خوانى » نمودار ذوق و هنر خواننده است ، غير از اين « انتخاب شعر » برحسب اينكه مجلس براى عيش و سرور ، يا تقدير و تجليل از معاصرين يا از گذشتگان برپا شده است ، حائز اهميت خاص است . همچنين ابداع و نگاه داشتن ريتم آواز كه منطبق با وزن و محتواى شعر است ، اصلى اساسىست ، مكتب آواز در اصفهان براى هفت اصل زير در آوازخوانى اهميت و اعتبار قائل است : 1 - انتخاب شعر 2 - تلفيق شعر و موسيقى 3 - ابداع و تنوع ملودى 4 - ادوات و تنوع تحرير 5 - جملهبندى 6 - همسازى ( همنوائى با خواننده ) 7 - ابداع ( خلاقيت ) آوازخوانان و موسيقيدانانى كه در نگهدارى مكتب اصفهان كوشيدهاند و خود نيز شاگردانى تربيت كردهاند ، عبارتند از : 1 - ابراهيم آقاباشى ، 2 - سيد رحيم اصفهانى ، 3 - ميرزا حسين ساعتساز ، 4 - سيد حسين طاهرزاده ، 5 - على خان دهكى ، 6 - ميرزا حبيب اصفهانى ، 7 - اديب خوانسارى ، 8 - نور على برومند ، 9 - تاج اصفهانى ؛ همواره با نوازندگان بهنام اصفهان و تهران از جمله مرتضى نىداود ، مرتضى محجوبى ، حسن كسايى ، جليل شهناز ، حسين
هامش
( 1 ) - نقل از : مجلهء نويسندگان و هنرمندان ايرانى ، پاييز 1359 ، ص 134 .