روابط سياسى ايران با كشورهاى ديگر
به طورى كه از مندرجات كتب تاريخى نظير تاريخ بيهقى و سياستنامهء خواجه نظام الملك و راحة الصدور راوندى و بعضى سفرنامهها و آثار ديگر برمىآيد ، در دوران بعد از اسلام در جنب ديوان وزارت يا ديوان رسائل و اشراف ، عدهاى از ارباب قلم و سياست ، مأمور مراقبت و تحقيق در وضع عمومى كشورهاى همجوار بودند ، و همواره سعى مىكردند با اعزام مأمورين رسمى سياسى ، يا با فرستادن افرادى گمنام در لباسهاى مختلف ، به نام درويش ، تاجر ، پيشهور و يا گدا ، در بين محافل مختلف اجتماعى و سياسى ممالك همسايه ، نفوذ كنند و با دسايس و تدابير لازم ، از وضع نظامى ، اقتصادى و اجتماعى كشور موردنظر اطلاعاتى كه لازم مىدانستند كسب كنند و با پيك و مأمور مخصوص ، اخبار و وقايع و نقشههاى حريف را به دولت متبوع خود برسانند .
هيأت نمايندگى ايران به سوى مسكو ، در عهد محمد شاه قاجار ، از سفرنامهء سولتيكف . . .