امور سلطنتى اخلال كند ، بايد پنهانى او را مسموم كرد ، كه احدى ملتفت نشود ، ولى ميرزا تقى خان بيشتر تفنگ تجويز مىكند . صدر التواريخ .
در دورهء قاجاريه ، هرچند تعصب و سختگيرى نسبت به مردان و زنان مانند دوران صفويه نبود ، ولى بطوركلى در اين دوره نيز قدم مؤثرى در راه آزادى زنان برداشته نشد . با اينحال ، از دورهء فتحعلى شاه به بعد ، در اثر آمد و رفت اروپاييان و مسافرت بعضى از افراد طبقات ممتاز به اروپا ، اندكاندك ، فكر آزادى زنان در ذهن مردم ترقيخواه و روشنبين ايران راه يافت .
آزادانديشان ايران از عهد ناصر الدين شاه به بعد ، همواره آرزو داشتند كه زنان ايران از قيد جهل و خرافات و از بند حجاب و پردهپوشى رهايى يابند . حاجى پيرزاده كه مردى آزاديخواه بود « پس از مراجعت از سفر دوم فرنگ ، بسبب روشنبينى و نداشتن تعصب ، به يكى از دوستان ( مير على ظهير همايون ) گفته بوده است : مدتى چند نخواهد گذشت كه زير اين درختان نارون ، زنان با مردان مىنشينند و چاى مىنوشند ، و ديگر حجاب و پردهاى در كار نخواهد بود . مطالب سفرنامه نيز مؤيد اين مطلب است ، و نشان مىدهد كه تعصب و خشكى مذهبى در او وجود نداشته است . » « 1 »
آثار تاريخى و سفرنامههايى كه از اروپاييان برجاى مانده كمابيش نشان مىدهند كه در دورهء قاجاريه تا حدى از تعصبات و حدود و قيود كهن كاسته شده بود .
چادر نماز
چادر و روبنده عهد فتحعليشاه قاجار
چارقد - نوعى روسرى زنان كه در دورهء قاجاريه معمول شد ، پارچهء خيلى نازكى بود كه آن را « سهگوش » تا ميكردند و روى سر انداخته زير گلو با سنجاق مىبستند . در صورت استطاعت جواهر وى چارقد يا زير گلو آويزان مىكردند .
هامش
( 1 ) . سفرنامهء حاجى پيرزاده ، پيشين ( مقدمه به قلم ايرج افشار ) ، ص 18 .