اولا از او متوجّه باشيد . ثانيا مراقب باشيد اشجار و نباتات و گلهايى كه همراه آورده است به وقت و موقع هريك را در جاهاى لازمه بكارد و عمل بياورد « 1 » و قرار اين كار را اولا در باغ ايلخانى « 2 » كه سپرده به شماست معمول بدارد و از آنجا نشر نمايد به ساير باغات . البته كمال مراقبت را در اين فقره داشته باشد كه گلها و چيزهايى « 3 » كه آورده است عاطل و باطل نماند و بىمصرف نشود . كمال سعى را البته بكنيد و او را هم در خود باغ ايلخانى منزل بدهيد . مواجبش را هم به وقت و موقع از ميرزا هاشم خان گرفته برسانيد . ديگر شنيدم ميرزا صادق نورى از قم فرارا به زاويهء حضرت عبد العظيم ( ع ) آمده است . هيچ معنى اين كار نفهميدم . البتّه از او سؤال بكن كه اين حركت لغو او به چه معنى است و . . . را عرضه دارد . زياده فرمايشى نبود .
- 99 - دستخط ناصر الدين شاه به فرخ خان امين الملك ( امين الدوله ) به اسلامبول راجع به مسائل سرحدّيه با عثمانى و ايل حيدرانلو
امين الملك فهرست محمود پاشا « 4 » را ديدم . اولا در باب موضوع چالدران و . . . آباد و آوردن ايل حيدرانلو « 5 » به آنجا بسيار خوب است . ليكن البته مىدانى كه حالت امروزهء آذربايجان را طورى به دستور العمل خودم قرار دادهام كه بىاطلاع كارگزاران
هامش
( 1 ) . ناصر الدين شاه كه خود نقاش و شاعر بوده طبعا به گل و گياه علاقهمند بوده است . اعتماد السلطنه در المآثر و الآثار درينباره مىنويسد : « اگر كسى . . . به تماشاى ساحت بساتين سلطان السلاطين بپردازد ، بىخويشتنش سازد بوى گل و ريحانها . » اعتماد السلطنه اسامى گلها را به تفصيل شرح داده است ( ر . ك :
چهل سال تاريخ ايران در دورهء پادشاهى ناصر الدين شاه ، ج 1 ، ص 136 ، به كوشش ايرج افشار ) .
( 2 ) . باغ ايلخانى متعلق به الله قلى ميرزا ، ملقّب به ايلخانى ، نوادهء دخترى فتحعلى شاه و ربيب حاج ميرزا آقاسى بوده است . اين باغ در غرب خيابان ايلخانى ( - امين السلطان - فردوسى كنونى ) تهران قرار داشته كه در اواخر دورهء ناصرى به مالكيّت دولت درآمد و براى اقامت وليعهد مظفّر الدين ميرزا و بعد محمد على ميرزا و در دورهء رضا شاه ، با مصوّبهء مجلس به بانك ملّى اختصاص يافت . هماكنون تأسيسات بانكهاى ملّى و مركزى در آن مستقر است ( فرهنگ جامع تهران ، در دست انتشار ، تأليف داريوش شهبازى ) .
( 3 ) . در اصل : چيزهاى
( 4 ) . محمود پاشا وزير خارجهء عثمانى ( مخزن الوقايع چاپ دانشگاه تهران 1344 ، ص 425 )
( 5 ) . از عشاير ايرانى مرزنشين و عثمانى كه غالبا از حاكم خوى و ماكو اطاعت نمىكردند و با فرار به خاك عثمانى مشكلاتى براى دولت ايران فراهم مىكردند ( مجموعهء اسناد و مدارك فرخ خان امين الدوله ، چاپ دانشگاه تهران ، ج 3 ، ص 309 ) .