آذربايجان امرى اتفاق نيفتد و حكم از طهران داده نشود تا يك نوع حالت استقلالى براى آنها فراهم بيايد . لهذا لابدّ هستيم كه آن فقره را از سردار كل استمزاج كنيم . تو هم كاغذى در اين باب به سردار بنويس . ما هم فهرست محمود پاشا را با همين چاپار 15 روانه مىكنيم ، به صلاحديد سردار عمل شود . به محمود پاشا هم اطمينان بده . در اين فقره زياده فرمايشى نبود . در باب اخراجات سرحديهء محمود پاشا هم به سردار كل بنويس كه اگر واقعا هرقدر لازم باشد بدهد به خرج آذربايجان محسوب مىشود و الّا نباشد خرج بىجهت چرا .
- 100 - دستخط ناصر الدين شاه به فرخ خان امين الدوله مسائل عثمانى و اعطاى عصاى سر مرصّع براى مشير الملك
امين الدوله عريضهء شما ملاحظه شد . حرفهاى حيدر افندى « 1 » معلوم شد . او را بفرستيد برود وزير دول خارجه با او گفتگو كند . در اين فقرات جواب به او خواهد رسيد . به مشير الملك « 2 » عصاى سر مرصّع لازم است امّا با اطلاع ظهير الدوله « 3 » بايد داده شود ؛ يعنى به خواهش ظهير الدوله . شما اوّل به ظهير الدوله بگوئيد اگر صلاح دانست داده شود جواب ظهير الدوله داده مىشود .
- 101 - دستخط ناصر الدين شاه به فرخ خان امين الدوله دستور اعزام فوج و سواره به استرآباد بنابه تقاضاى ظهير الدوله « 4 »
هامش
( 1 ) . حيدر افندى مستشار و بعد شارژدفر دولت عثمانى در ايران ( مجموعهء اسناد و مدارك فرخ خان امين الدوله ، ج 1 ، ص 370 ) .
( 2 ) . مشير الملك : احتمالا مراد حاجى ميرزا ابو الحسن خان وزير فارس است . ( اسناد و مدارك فرخ خان امين الملك ، ج 5 ، ص 53 ) .
( 3 ) . ظهير الدوله : محمد ناصر خان قاجار دولو پدر على خان ظهير الدوله ( داماد ناصر الدين شاه و شوهر فروغ الدوله ) .
( 4 ) . محمد ناصر خان قاجار دولو ظهير الدوله پسر محمد ابراهيم خان سردار و پدر على خان صفا ( ظهير الدوله ) در 1277 پس از دريافت لقب ظهير الدوله به سمت پيشكارى ( معاونت ) و سردار ( فرمانده لشكر ) همراه سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه به خراسان فرستاده شد و در سال 1278 ق به حكومت استرآباد ( گرگان ) -