ايوان
اين دستگاه شامل چهار طبقه است كه مهمتر از همه ، ايوان با ستونهاى چوبى است . سقف آن صاف و بسيار محكم است و بعضى از تيرها ، تنهء كامل درخت چنار با هفت پا ضخامت و نتراشيده است و بيست ستون چوبى دارد كه در چهار رديف و هر رديف سه تا و دو رديف هركدام چهار تا قرار گرفته « 1 » .
رديف بيرونى اين ستونها در اصل پوشيده از قطعات كوچك آيينه بوده كه الماسوار در بندهاى عمودى جا داده شده بود و رديفهاى درونى را با شيشهها بهصورت مارپيچ پوشانده بودند . تمام اين روكارها در موقع مسافرت من به آنجا بتازگى برداشته شده بود و ظاهرا براى تعمير آن حسن سليقه بهكار نرفته بهطورىكه به وجه غير قابلجبرانى به جنبهء هنرى و زيبائى آن دستگاه لطمه وارد آمده است . ستونهاى اصلى بر شيرهاى سنگى رو به سمت خارج و چهار ستون مركزى سابقا در گوشههاى حوض مرمرى واقع بوده و شيرهاى حاشيه ، آب از دهان خود در حوض مىپاشيدهاند ، اما حوض را پر كردهاند و شيرها را نيز با بىسليقگى رنگ كردهاند . ديوارهاى زيباى اين ايوان كه كرپورتر نغمهسرا در وصف درخشندگى آن شرحى نوشته بود .
پايههائى با مرمر سفيد و الوان و مطلا روكوبى داشت ، قسمت بالاى ستونها هم آيينهكارى شده بود و صنعتگران ايرانى حقا در اين رشته شهرت دارند . كليهء اين تزئينات ممتاز كه هنوز در ايوان تخت ديده مىشود از ديوارهاى خود ايوان با نهايت بىرحمى بوسيلهء قلمموى نقاش محو گرديده است و روى آن را در عوض رنگ صورتى ملايم كشيدهاند ، اگر من اين آدم بىسليقه را به چنگ مىآوردم با طيب خاطر سرش را در ظرف رنگ خود او فرومىبردم تا جان دهد .
تختگاه
در عقب ايوان بزرگ و وصل به آن در محلى قدرى برجسته ، شاهنشين واقع شده است كه تخت در آنجا قرار داشت . تزئينات اين قسمت وقتىكه من ديدم هنوز سالم مانده بود . تابش درخشان تكههاى آئينه كه بر تختهها تعبيه شده بود
هامش
( 1 ) - با وجود اين موريه ، بىنينگ و ديولافوا و همچنين شاردن عدهء ستونها را هيجده تا ذكر كردهاند و گمان مىكنم دو ستون را كه گچبرى به سرستون اطاق تخت شاهى بر آن قرار دارد بهشمار نياوردهاند . اندازهء قسمتهاى مختلف به شرح ذيل است : ايوان 44 يا رد در 22 ، تالار شاه نشين 23 پادر 19 ، نگارخانه 80 پا در 40 .