4051
إذا أردت ان تطاع فاسئل ما يستطاع .
هرگاه خواهى كه أطاعت كرده شوى پس سؤال كن آنچه را استطاعت آن باشد ممكن است خطاب بحكام وامرا باشد ومراد اين باشد كه اگر خواهيد كه رعايا خوب أطاعت شما بكنند پس طلب مكنيد از ايشان مگر كارى چند را كه استطاعت آن داشته باشند وتكاليف شاقه دشوار بايشان مكنيد ولفظ سؤال كه موضوع است از براي طلب أدنى از أعلى اشاره باين كه طلب آنچه را كه استطاعت آن دارند نفرمايد كه بعنوان سؤال باشد وبمنزله طلب أدنى از أعلى نه بطريق امر وفرمان وظاهرست كه سلوك امرا وحكام با رعيت بر اين دستور باعث اين مىشود كه ايشان بدل وجان أطاعت أو كنند وفرمان أو برند ، وممكن است كه خطاب بجمعى باشد كه از مردم طلب حاجات كنند وغرض نصيحت ايشان باشد باين كه اگر خواهيد كه أطاعت كرده شويد يعنى حاجت شما برآورده شود وردّ نشود پس سؤال كنيد آنچه را استطاعت آن باشد يعنى آن كسى كه سؤال از أو مىشود بآسانى قادر بر آن باشد ودشوار بر أو نباشد وبنا بر اين مراد مجرّد دلالت بر اينست كه اگر خواهيد كه مطالب شما ردّ نشود تكليف شاقّ بكسى مكنيد كه غالب اينست كه برآورده نمىشود وردّ مىشود نه اين كه غير شاقّ البتة ردّ نمىشود ، وممكن است كه اگر كسى التزام اين كند كه هرگز تكليف شاقّ بكسى نكند ومواظبت بر اين معنى نمايد آنچه سؤال كند هرگز ردّ نشود واللّه تعالى يعلم ، وپوشيده نيست كه بنا بر معنى دوم در لفظ [ تطاع ] ارتكاب تكلفى بايد چنانكه در هر دو معنى در لفظ « يستطاع » .
4052
إذا حسن الخلق لطف النطق .
هرگاه نيكو باشد خو نرم باشد گفتگو پس كسى كه سخن درشت گويد نشان بد خوئى اوست .
4053
إذا قويت الأمانة كثر الصدق .