39
الفهم بالفطنة .
فهميدن بزيركى است ، يعنى تا كسى را خدا زيركى وشعوري نداده باشد چيزها را خوب نتواند فهميد پس هر كه چنين باشد اشتغال أو بتحصيل علومى كه شعور أو قاصر باشد از فهم آنها لغو وعبث خواهد بود .
40
الفطنة بالبصيرة .
زيركى ببينائى است ، يعنى زيركى آن است كه با بينائى باشد كه بآن امتياز ميان حق وباطل تواند كرد تا اختيار حق كند نه باطل ، وحاصل اين دو فقره اين است كه در علم ودانش بايد كه اين كس را شعوري باشد كه بآن چيزى تواند فهميد پس كسى كه شعور أو پست باشد ودر مسئله كه فكر كند نتواند فهميد وعاجز شود وبهيچ طرف حكم نتواند كرد أو را علم بآن حاصل نتواند شد واشتغال أو بآن لغو خواهد بود ، وهمچنين اگر شعوري باشد كه چيزى فهمد وحكم بيك طرف بكند همان كافى نيست بلكه بايد كه شعور مستقيم وسليقه راست باشد تا بطرف حق حكم كند نه بخلاف آن چنانكه مشاهده مىشود كه بسيارى از مردم شعوري دارند ودر مسئله كه تأمّل كنند چنان نيست كه فرو مانند وحكم بهيچ طرف نتوانند كرد نهايت سليقه كجى دارند كه در أغلب أوقات حكم بطرف باطل كنند پس چنين كسى را هم علم حاصل نشود واشتغال أو بطلب علوم لغو است بلكه اشتغال چنين كسى بآن مضرّ است بخلاف شخصي كه شعوري نداشته باشد چه اشتغال أو چنانكه نفعي ندارد ضررى هم ندارد زيرا كه أو از مرتبه جهل بسيطى كه داشت بيرون نيايد بخلاف كسى كه سليقه كج داشته باشد كه أو را بعد از فكر در مسائل جهل مركّب وتصديق بأمور باطله حاصل شود نعوذ باللّه منه ،
و