بر اهل موصل آنان كه در آنجا به دنيا آمده و در همان جا زيست و پرورش يافتهاند توزيع كن و ديگران را در آنها داخل مساز ، و ديه را بتدريج تا مدّت سه سال در سه نوبت از آنان بستان تا تماما أخذ شود ، به اميد خداوند ، و اگر براى آن شخص خويشانى از اهل موصل نبود ، و خود او نيز از اهل آنجا نشد و بيهوده مىگفت ، پس او را با فرستادهام فلانى باز گردان به يارى خداوند ، و من خود وليّ اويم و از جانب او ديه را مىپردازم و نميگذارم خون مرد مسلمانى پايمال گردد .
شرح : « ديهء قتل خطائى در صورتى كه خود قاتل اقرار بقتل كند در مال خود اوست ، ولى اگر به بيّنه ثابت شود ، و اعتراف قاتل نباشد آن بعهدهء عاقله است ، چنان كه حديث آن بيايد » .
5309 - ابو ولَّاد گويد : امام صادق عليه السّلام فرمود : ميان اهل ذمّه اگر قتل خطا واقع شود معاقله نيست و از خود شخص مىستانند و در مال قاتل است نه خويشانش ، چه در قتل و چه در جرح ، و چنانچه ذمّى مالى نداشته باشد ديهء جنايت به امام مسلمين باز ميگردد و او بايد بپردازد ، زيرا آنان به حساب او جزيه را مىپردازند ، همچنان كه برده تعهّدش را به مولايش ميدهد ، و فرمود : اينان در حكم مملوكان اويند كه هر كدام اسلام آوردند آزاد مىشوند .
من لا يحضره الفقيه ( فارسي ) — صفحة 530
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٥٣٠