كند ، و چنانچه ميتوانست بنده آزاد كند امام و حاكم ميتواند او را به آزاد كردن بنده يا دادن صدقه مجبور سازد قبل از نزديكى با همسر و بعد از آن چنانچه قبلا نپرداخته باشد .
4832 - حسن صيقل گويد : از امام صادق عليه السّلام پرسيدم : مردى از زنش ظهار كرده حكمش چيست ؟ فرمود : كفّاره دهد ، عرض كردم اگر كفّاره نداده همبستر شد چه ؟ فرمود : حريم خدا را شكسته پس بايد از خداوند طلب آمرزش كند و ديگر نزديكى نكند تا كفّاره دهد .
شرح : « اين خبر را حمل بر جهل و نادانى ظهاركننده بر وجوب أداء كفّاره پيش از مجامعت كردهاند » .
مؤلَّف كتاب - رحمه الله - خبر را چنين معنا كرده كه مراد ظهاريست كه معلَّق به شرط باشد ، و امّا ظهارى كه معلَّق به شرطى نباشد هر گاه مجامعت كرد پيش از آنكه كفّاره دهد اداى كفّارهء ديگر نيز بر او واجب خواهد ، چنان كه قبلا تذكر دادم .
و هر گاه ظهاركننده زوجهء خود را طلاق دهد كفّاره از وى ساقط مىشود و
من لا يحضره الفقيه ( فارسي ) — صفحة 229
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٢٢٩