كاشى ، مولانا شيخ حسن ( 648 - پيش از 716 ه . ق . )
ملّا حسن كاشى كه در برخى از منابع به لقب « تاج الدّين » وى هم اشاره شده ، تاريخ محمّدى را در سال 708 ه سروده است . منابع اطلاعاتى مربوط به كاشى در درجهء نخست ، اشعار خود اوست كه در جاى جاى آن ، دربارهء خود سخن گفته است .
وى على رغم آن كه شهرت به كاشى دارد ، در اصل متولّد مازندران و شهر آمل است ، امّا پدر و جدّ وى از كاشان بودهاند . وى از زندگى در آمل سخت ناخشنود بوده ، از آن روى كه در اين شهر در فقر مىزيسته و كسى هم به او توجّهى نداشته است . . .
نكتهء مهمّى كه در علايق و انديشههاى وى قابل توجّه بوده و مكرّر از آن ياد كرده اين است كه وى تنها ستايشگر اهل بيت بوده و شعرش را تنها و تنها در خدمت اعتقاد مذهبى خود به كار گرفته است . البتّه اشعارى هم در تاريخ محمّدى دربارهء اولجايتو دارد امّا همان جا هم تأكيد مىكند كه اين اشعار به دليل آشكار كردن نام شيعه مىباشد كه سالها در پردهء تقيه بوده است . وى در اين باره كه شعرش نه براى مدّاحى شاهان بلكه امامان بوده ، اشعارى در تاريخ محمّدى دارد . در اين جا نمونههايى را مىآوريم :
من غلام حيدر و آن گاه مدّاحى غير * خواجگان حشر كى معذور دارندم در اين
آن حسن نامم كه اندر مدح داماد نبى * مىكند بر طبع پاكم روح حسّان آفرين « 1 »
يا :
ثناى مرتضى گويم شب و روز * كزين بهتر مرا ورد و دعا نيست « 2 »
هامش
( 1 ) . مجالس المؤمنين ، ج 2 ، ص 627 ( به نقل از تاريخ محمّدى ، ص 15 ) .
( 2 ) . تاريخ محمّدى ، ص 16 .