بندار رازى ( - 401 يا 433 ه . ق . )
خواجه كمال الدّين بندار از اماجد و فضلا و مشاهير شعراست . ظهير الدّين فاريابى و ديگران وى را مدح گفتهاند و در مدح امير مجد الدولهء ديلمى قصيدهها گفته است .
گويند صاحب بن عبّاد در تربيت بندار سعى وافى مبذول داشته ، گر چه ديوانش در دست نيست ولى به عربى و فارسى و ديلمى شعرها گفته است . « 1 »
بندار كتابى در لغت به اسم منتخب الفرس دارد . وى از شاعران بزرگ آل بويه و از مختصّان صاحب بن عباد است . « 2 »
شايد بتوان بندار رازى را يكى از نخستين منقبت سرايان زبان فارسى دانست كه دو بيتى زير از او برجاى مانده است :
تا تاج ولايت على بر سر مه * هر روج مرا خوشتر و نيكوتر مه
شكرانه اين كه مير دين حيدر مه * از فضل خدا و منّتِ مادر مه « 3 »
قطعهء زير :
از مرگ حذر كردن دو روز روا نيست * روزى كه قضا باشد و روزى كه قضا نيست
روزى كه قضا باشد كوشش نكند سود * روزى كه قضا نيست درو مرگ روا نيست
كه ترجمه وارى از دو بيت منسوب به حضرت امير ( ع ) از ملك الكلام بندار رازى است .
همين مضمون را ابن يمين فريومدى هم گفته است . ( ر ك : ديوان / 400 ) . « 4 »
هامش
( 1 ) . گلزار جاويدان ، ج 1 ، ص 216 .
( 2 ) . تاريخ نظم و نثر ، ج 1 ، ص 23 و ج 2 ، ص 715 .
( 3 ) . تجلّى قرآن و حديث در شعر فارسى ، صص 41 - 42 .
( 4 ) . تاريخ محمّدى ، ص 11 ( به نقل از مجمل فصيحى ، بخش 2 ، ص 163 ؛ قصران ، ج 1 ، ص 577 ) .