ترتيب از ترشيز ( كاشمر ) و تهران به وكالت رسيد . . . از اواخر دورهء ششم در اثر جريانهاى سياسى خاصى كه پيش آمد به اصفهان تبعيد شد و چهارده ماه زندانى گرديد . مثنوى كارنامهء زندان را كه از شاهكارهاى اوست در اين مدّت سرود . پس از رهايى از زندان از سياست كناره گرفت و به تدريس در دانشگاه تهران مشغول گرديد و به تأليف و تصنيف و تحقيق و تتبّع در مسائل ادبى و تاريخ ادبيات و تصحيح چند كتاب پرداخت .
تأليفات و آثار بهار
عبارتند از : ديوان اشعار ( در دو جلد ) ؛ سبك شناسى ( در سه جلد ) ؛ تاريخ احزاب سياسى ؛ داستان نيرنگ سياه . همچنين كتابهاى ذيل را تصحيح و اصلاح كرده و حواشى مفيدى بر آنها نوشته است :
تاريخ سيستان ؛ مجمل التواريخ و القصص ؛ جوامع الحكايات و لوامع الروايات عوفى ؛ ترجمهء تاريخ طبرى . كتابهاى يادگار زريران و منظومهء درخت آسوريك نيز توسّط بهار از پهلوى به فارسى ترجمه شده است .
هنرمندى بهار در شعر بيشتر در قصيدهسرايى آشكار مىگردد . قصايد او به سبك خراسانى است . در انواع ديگر شعر از جمله : مثنوى ، غزل و رباعى و قطعه و مسمّط نيز تواناست . « 1 »
بهار در سرودن اشعار مذهبى و منقبت ، شاعرى قوى و فحل است و در ديوان او قصايدى در ستايش مولا على ( ع ) و منقبت امام هشتم ( ع ) و ميلاد مسعود امام حسين ( ع ) و . . . وجود دارد كه نشانگر قدرت و مهارت او در سرودن اين گونه اشعار است .
اشعارى كه شور و احساس و ايمان سرايندهء آن را به نمايش مىگذارد .
خرّم آن را كه چنين بار خداى و مولاست
دل من خواهى اى ترك و ندانى كه خطاست * از چو من عاشق دلباخته جان بايد خواست
دل من خواهى و پاداش مرا بوسه دهى * هر كه زينسان دل من خواهد بدهم كه رواست
هامش
( 1 ) . سير سخن ، ج 2 ، صص 256 - 261 .