است از راه مكّه ، زمين ايشان را فرو برد ؛ بعد از آن اكابر پيشوايان اهل شام و عراق با او بيعت كنند ؛ بعد از آن مردى از قريش كه مادر او از بنى كلب باشد ، لشكرى بر سر ايشان فرستد و ايشان بر او غالب گردند و آن شخص به سنّت پيغمبر امّت در ميان امّت عمل كند و اسلام تمكّن تمام بيابد ، همچو شتر كه گردن بر زمين مالد ، و متمكّن شود ؛ پس آن مرد هفت سال بازماند ؛ بعد از آن وفات كند و مردمان بر او نماز بگذارند .
[ مهدى عليه السّلام كيست ؟ ]
از اين جمله اخباريست در باب مهدى و ظهور او ، در آخر زمان وارد شده [ و ] تمامى اهل اسلام به صحّت اين احاديث متّفقند و هيچ نزاعى در آن نيست كه چنين كسى ظهور خواهد كرد در آخر . و اختلاف در آن است كه اين كس محمّد پسر حسن عسكرى است يا نه ؟
جمعى مىگويند كه اين كس او نيست ، زيرا كه ثابت نشده كه حسن عسكرى را پسرى بوده ؛ و آنچه مىگويند او را پسرى بوده اخبار بعضى مردم است ؛ و به مجرّد خبرى كه آن مشهور و مستفاض نباشد نسبى ثابت نمىشود ، خصوصا نسبى چنين بزرگ ؛ و آن را مدار اعتقاد نتوان ساخت ؛ و بر تقدير آنكه ثابت باشد كه او را پسرى بوده ، هرگز اثرى از او ظاهر نشده ، و كسى او را نديده و در مسند امامت متمكّن نشد ؛ و بر تقدير آنكه او را ديدند و امام شد ، وفات شد ؛ و به غايت مستبعد است كه كسى مدت قريب به هفتصد سال در حيات باشد و هيچ اثر از او پيدا نشود .
و با وجود اين جمعى اعتقاد كنند كه او هست و بالفعل امام است ، و مردم در عهد امامت اويند ، و او لطف حق تعالى است نسبت با مردم و حال آنكه لطف ، آن است كه موجب تقرّب بندگان شود به طاعات « و چون اصلا او پيدا نيست و هرگز كسى او را نديده چگونه بندگان را به طاعات » « 1 » نزديك كردهاند . و چگونه امام و خليفه باشد
هامش
( 1 ) . از « م » افتاده .