جامع ألواح العلوم بلا تكسّب الدّفاتر
آن حضرت جمعكننده لوحهاى علوم است بىآنكه « 1 » متحمل زحمت كسب علم شود از دفترها .
يعنى الواح علوم [ را ] حق تعالى بدان حضرت عنايت فرموده بود بىآنكه « 2 » آن حضرت را حاجت بدان باشد كه از دفترها كسب علم كند ، همچو ساير علما ، و اين اشارتست به كمال علم آن حضرت .
جابر بن عبد اللّه « 3 » رضى اللّه عنه روايت كند كه حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با من فرمود :
تو يكى از فرزندان مرا در خواهى يافت كه نام او موافق نام من باشد ، و او شكافد علم را شكافتنى ؛ و او را بدين جهت باقر لقب شده و معنى باقر شكافنده است . ديگر آن حضرت با جابر فرمود : چون او را ببينى سلام من به دو برسان و در صحيح مسلم به اسناد خود روايت كرده كه از حضرت امام محمد بن على باقر عليه السّلام كه او فرمود : من با جماعتى پيش جابر بن عبد اللّه انصارى رفتم و او بسيار پير شده بود و چشم او پوشيده ؛ از هر يك مىپرسيد كه تو چه كسى ؛ تا نوبت به من رسيد . پرسيد : تو چه كسى ؟ گفتم : من محمد بن على بن الحسينام . بسيار خوش وقت شد و گفت خوش آمدى اى برادر زاده من ، و مرا پيش طلبيد و چون گره بر سينه من بود بازگشود و دست مبارك بر سينهء من ماليد . گفتم : مرا خبر ده از حج پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم . پس حديث حج را تمام از براى من بازگفت آن حديث بسيار طويل است و تمامى در صحيح مسلم از روايت امام محمد باقر عليه السّلام كه از جابر بن عبد اللّه انصارى روايت فرمود ثابت است . « 4 » و علماى حديث و ائمه فقيه ، بسيار فوايد علوم از آن حديث مبارك استنباط فرمودهاند و روايات و حكم و فوايد و كلمات رائقه آن حضرت بسيار است .
محيي معارف النّبي الفاخر
هامش
( 1 ) . در اصل : به آنكه .
( 2 ) . در اصل : به آنكه .
( 3 ) . روايت جابر از طرق مختلف و به عبارات متعدد نقل شده است : نك : كشف الغمه ج 2 صص 119 ، 120 ، 123 .
( 4 ) . صحيح مسلم ( شرح النووى ) ج 8 صص 170 - 196 ، بيروت ، دار الكتاب العربى ، 1407 .