و آن اشارت است بدانچه در حديث وارد شده از روايت عبد اللّه عباس كه او گفت : حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم امير المؤمنين حسن را بر دوش مبارك خود نشانده بود .
مردى گفت : خوش مركبى كه تو سوار شدى اى پسر ، آن حضرت فرمود : خوش سوارى كه اوست ؛ « 1 » و در اين فقره بدان سخن اشارت بود .
المتولّعة إلى جماله الحور الغوالي
« 2 »
آن حضرت مشتاق و حريص است به سوى جمال او حوران بهشت كه ايشان بىنيازند از آرايش از بس كه آراسته و صاحب حسناند .
و اين اشارت است به كمال حسن و « كمال » « 3 » جمال آن حضرت به غايتى كه حوران بهشت با وجود آن حسن و صفا مشتاق ديدار و حريص جمال آن حضرت بودهاند . روايت كردهاند كه حضرت بسيار ماننده بود به حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كسى در زمان آن حضرت مانندهتر به حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نبود و حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام فرمود كه ، حسن به حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مانندهتر است از سينهء تا سر ، و حسين به حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مانندهتر است از سينه تا شيب ؛ « 4 » و روايت كردهاند كه آن حضرت زن بسيار مىكرده و از كمال جمال او ، زنان به دو شيفته بودهاند و هر زن كه آن حضرت مىخواسته و طلاق مىگفته ديگر رجعت نمىنموده « 5 » و زنان را صداقها و متعههاى وافى مىداده تا به رضا و طيب خاطر از او مفارقت كنند ؛ و در اخبار آمده كه نوبتى زنى را طلاق داده و ده هزار درهم يا زيادت متعهء او داده ؛ چون مال آن متعه را پيش آن زن بردهاند گفته : متاع قليل عن حبيب مفارق . يعنى متاعى اندك از دوستى كه مفارقه كرده . اين سخن را بدان حضرت رسانيدهاند فرمود : اگر من زنى را
هامش
( 1 ) . دربارهء طرق مختلف اين حديث ، البته با عبارتهاى ديگر نك : ترجمة الامام الحسن فى تاريخ مدينة دمشق ، صص 93 - 96 .
( 2 ) . غوالى در اينجا جمع « الغيلة » به معناى « المرأة السمينة »
( 3 ) . تنها در « غ » آمده .
( 4 ) . كشف الغمه ج 1 ص 522 .
( 5 ) . بسيارى از محققان بر اين باورند كه اين خبر از ساختههاى مؤرخان اموى است كه مثل بسيارى از موارد ديگر خواستهاند شخصيت امام مجتبى عليه السّلام را با آن همه عبادت و زهد و تقوى و حج ، چنين جلوه دهند . از اين جهت امام مجتبى عليه السّلام بسيار مظلوم بوده است .