گفتند : آن مردم كه قبل از تحويل قبله از شما بمردند ، نماز ايشان چگونه است ؟
خداى اين آيت بفرستاد :
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ
« 1 » . يعنى : و نيست خداوند كه ضايع بگزارد نماز شما را كه به سوى بيت المقدس بوده ؛ زيرا كه خداوند با بندگان از در مهر و رحمت است .
عمر نسفى در تسفير خويش گويد كه : حق جلّ و علا در اين آيت ، ايمان فرموده و نماز خواسته ، از آن روى كه نماز بر مؤمنان فرض است و از ايشان مقبول است .
[ جواب حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله از اعتراض يهود ]
اما چون يهود اين سخن به رسول خداى برداشتند ، فرمود : روز شنبه اعمال را بگذاشتيد و در ساير ايام به كار بستيد . و اين از چند روى بيرون نيست ، آيا از حق به باطل يا از باطل به حق رجوع كرديد ، و اگر نه از باطل به باطل يا از حق به حق عود كرديد . گفتند : ترك عمل در روز شنبه حق است و عمل از پس آن نيز به حق بود .
فرمود : قبله را نيز تحويل از اين گونه است ، هم به سوى بيت المقدس به حق بود و هم به جانب كعبه حق است . گفتند : اى محمّد مگر خداى را بدائى « 2 » افتاد كه قبله را از بيت المقدس به كعبه نقل داد ؟ قال رسول اللّه : ما بدا له عن ذلك ، فانّه العالم بالعواقب و القادر على المصالح لا يستدرك على نفسه غلطا و لا يستحدث رأيا يخالف المقدّم جلّ عن ذلك و لا يقع عليه أيضا مانع يمنعه عن مراده و ليس يبدو الّا لمن كان هذا وصفه و هو عزّ و جلّ متعال عن هذه الصّفات علوّا كبيرا . خلاصهء معنى آن است كه : بدا از براى خدا نيست ، زيرا كه او داناست به بيش و كم و قادر است بر
هامش
( 1 ) . بقره ، 143 : خداوند ايمان شما را تباه نمىكند ؛ زيرا خداوند نسبت به مردم مهربان بخشايشگر است .
( 2 ) . بداء : در لغت به معنى ظهور است و چون لفظ « بدا » به خداوند متعال نسبت داده شود توهم مىرود كه مطلبى كه در سابق بر ذات مقدسش مخفى بود ، سپس ظاهر و هويدا گشت و اين معنى با احاطه علمى او بر ما كان و ما يكون سازش ندارد ، بدين جهت متكلمين اسلام فصلى تحت عنوان « بدا » در كتب كلاميه خود گشوده و مفصلا جواب دادهاند كه بدا نسبت به حق متعال اظهار بعد از اخفاء است نه ظهور بعد از خفاء ( ب ) .