نيست ، هموار سازد . « 1 »
نصير الدّين كاشانى على بن محمد بن على كاشانى ؟ - 777 ؟ ه ق
وى كه معروف به كاشى حلى است ( چون در كاشان ولادت و در شهر حله نشو و نما يافت ) و بالاخره در نجف به سال 775 هجرى « 2 » و به قولى در سال 777 هجرى « 3 » درگذشت . از برجستگان در علم كلام و حكمت و فقه در قرن هشتم هجرى و از معاصران علامهء حلى و قطب رازى بود . صاحب رياض العلماء او را چنين ستوده است :
« او از اجلهء متكلمان اصحاب ما و از بزرگان فقهاى ايشان بود » و به طورى كه قاضى نور اللّه در كتاب خود مجالس المؤمنين گفته است ، نصير الدّين كاشى معروف به دقت طبع و تيزفهمى بود چنان كه بر حكماى عصر و فقهاى دهر خود برترى داشت و در حله و بغداد مشغول افادهء علوم دينى و معارف يقينى بود . شهيد عاملى او را اينگونه توصيف نموده است : « امام علامهء محقق استاد فاضلان » . « 4 »
از وضع زندگى او اطلاعى نداريم و افكار و انديشههاى او بر ما مجهول است ، ولى آنچه را كه مىتوان فهميد اين است كه او چندان اطمينان به اين مطلب نداشت كه فلسفه انسان را به حقيقت مطلوب مىرساند ، زيرا سيد حيدر بن على آملى در كتاب خود منبع الانوار چنين آورده است كه : « از دانشمند عامل و حكيم فاضل نصير الدّين كاشى شنيدم كه گفت :
آنچه در اين هشتاد سالهء عمر خود دانستم اين است كه اين عالم ساختهشدهء يك سازنده است ، با اين حال ايمان و يقين پيرزنان كوفه از يقين من بيشتر است . پس بر شما باد كه به افكار نيك مشغول باشيد و كار نيك انجام دهيد و از روش و طريقهء ائمهء معصومين ( ع ) دور نشويد ، زيرا هرچه غير از اين باشد در شمار هوا و وسواس و بىفايده و بىثمر است و سرانجام آن حسرت و پشيمانى است و توفيق از خداى معبود است » .
كاشى تأليفاتى دارد و بيشتر تأليفات او به صورت حاشيه و تعليق است از جمله :
هامش
( 1 ) - براى شرح حال نراقى از مقدمهء علامه شيخ محمد رضا مظفر بر كتاب جامع السعادات و همچنين روضات الجنات استفاده شد .
( 2 ) - روضات الجنات ، ج 3 ، ص 42
( 3 ) - تأسيس الشيعة ، ص 400
( 4 ) - سفينة البحار ، ج 2 ، ص 593