زبانهاى فارسى و عربى . . . » « 1 »
ميرداماد نوادهء دخترى شيخ عبد العالى كركى عاملى مشهور به محقق ثانى بود و در دربار پادشاهان صفوى مقام ارجمندى داشت و موقعيت بسيار ممتازى را احراز كرده بود .
ميان او و شيخ بهائى برادرى صادقانه برقرار بود . اين دو باهم آشنايى نزديك و دوستى پابرجا داشتند . چنين صداقت و دوستى ميان دو عالم معاصر كمتر ديده شده است خاصه آنكه هر دو يك جا در دربار پادشاه صفوى بودند . به علاوه ميرداماد از شاگردان حسين بن عبد الصمد عاملى پدر شيخ بهائى نيز بود . شاگردانى بسيار ممتاز از حوزهء درس او فارغ التحصيل شدند كه از فيلسوفان بزرگ اسلام و شيعه بودند . برخى از تلامذهء او عبارتند از :
فيلسوف عاليقدر صدر المتألهين شيرازى ، صاحب اسفار .
فيلسوف بزرگوار عبد الرزاق لاهيجى .
حكيم عالىمقدار ملا محسن فيض كاشانى .
ميرداماد فيلسوفى بود متعبد و متهجد ، قرآن را بسيار تلاوت مىكرد و بر اداى نوافل مواظبت زيادى داشت و هيچيك از نوافل را ترك نمىكرد و اين وضع را از سن بلوغ تا زمان وفاتش - كه به سال 1041 هجرى در نجف اشرف اتفاق افتاد و در همانجا دفن شد - ادامه داد .
روح اشراق بر افكار ميرداماد غلبه داشت و سير روحى او در راه عرفان بود . روحيهء اشراقى او بر افكار دو تن از شاگردان مبرز او صدر المتألهين و ملا محسن فيض اثر خود را كرد به طورى كه مطالعات و آثار هر دوى آنها در زمينهء عرفان مشهود است و در بيشتر كتابهاى ميرداماد همين روح اشراق به خوبى ديده مىشود .
ميرداماد تأليفات بسيارى در فلسفه و حكمت اشراق و علم كلام و هندسه و شريعت و تفسير و حديث و غيره دارد و از جملهء آنهاست :
[ آثار ]
القبسات ، در حكمت ( چاپ شده ) .
الصراط المستقيم ، در حكمت .
الحبل المتين ، در حكمت .
كتاب خلسة الملكوت .
كتاب تقويم الايمان .
كتاب الافق المبين ، در حكمت الهى .
الرواشح السماوية .
هامش
( 1 ) - الامل ، بخش 2 ، ص 60