و در 179 هجرى درگذشت .
در اقامهء دليل و برهان و حجت بسيار قوى و در مناظره و جدل توانا بود و در رديف رجال و شخصيتهاى علمى ، مثال نظام و ابو الهذيل علاف و هشام بن حكم ، به شمار مىرفت كه مجالس مناظره و بحث علمى در محضر جعفر برمكى به وجود آنها قائم بود . نام او در كتاب مروج الذهب مسعودى با نام جماعتى از پيشوايان علم كلام برده شده است كه در مسائل فلسفى از قبيل مسئلهء پيدايش ، كمون ، ماهيت ، كميت ، جواهر و اعراض و موضوعات مختلف فلسفى بحث و مناظره داشتند و روزى جعفر برمكى از آنها خواست كه در موضوع عشق بحث كنند و هريك از آنها رأى خود را در اين مورد عنوان كرد و اظهار داشت . از جمله كسانى كه نظريهء خود را اعلام داشتند ابو الحسن على بن ميثم بود .
نجاشى در مورد او مىگويد :
« او اولين كسى است كه دربارهء مذهب اماميه صحبت كرده است » .
ميثمى مدتى در بصره سكونت گزيد و با ابو الهذيل در حضور امير بصره مناظره كرد ، همچنين با هشام بن الحكم جلساتى داشت . از كتابهاى كلامى اوست :
[ آثار ]
الكامل فى الامامة .
الاستحقاق فى الامامة .
مجالس هشام بن الحكم .
كتابهاى او در فقه عبارتند از :
كتاب المتعة .
كتاب الطلاق .
كتاب النكاح .
از على بن ميثم در كتابهاى تاريخ و ادب مناظرات جالبى نقل شده است كه دلالت بر حضور ذهن و بديههگويى او دارد و قدرت استدلال او را مىرساند . يكى از آنها جريانى است كه ميان او و ابو الهذيل علاف و ضرار بن عمرو ضبى اتفاق افتاد . چند حكايت از آنها در كتاب الفصول المختارة شيخ مفيد آمده است . « 1 »
هامش
( 1 ) - در نوشتن اين مقاله به كتاب الكنى و الالقاب ، ج 3 ، ص 180 و حاشيهء الملل و النحل ج 1 ، ص 278 به نقل از فهرست شيخ طوسى ، ص 78 و لسان الميزان ، ج 4 ، ص 265 مراجعه شد . بعضى از مناظرات او در الفصول المختارة ، ج 1 ، صص 5 و 6 و 9 و 10 و 21 و 44 آمده است .