علمى و مذهبى شيعهء اماميه بود ناچار بود كه خود را براى مبارزه و مجادلهء پيشوايان ساير مذاهب آماده سازد و با قدرت فكرى و قواى علمى با آنان پنجه نرم كند . ازاينجهت است كه تأليفات او غالبا رنگى خاص متمايز از تأليفات ديگران دارد . در اين دسته از تأليفات او روحيهء جدل و مناظره و دفاع از عقيدهء شيعه و اثبات عقايد آنها بهطور آشكار ديده مىشود .
تأليفات و آثار علمى شيخ مفيد اعم از كوچك و بزرگ به طورى كه شارحين حال او نوشتهاند ، از دويست جلد تجاوز مىكند و مهمترين آنها در موضوعهاى زير است :
اصول دين و عقايد ، موضوعات خاص كلامى ، امامت و مطالب متفرع بر آن ، رد بر مخالفان در باب امامت ، رد بر جمعى از متكلمان در مسائل كلامى مختلف ، رد بر يك عده از كتابهاى جاحظ و نقض آنها ، در مقالات و مذاهب ، فقه و مسائل مخصوص فقهى و متفرعات آن ، اصول فقه ، علوم قرآن و مناظرات .
ولى متأسفانه حوادث ، بسيارى از آثار و تأليفات او را از ميان برده و تنها تعداد كمى از آنها براى ما باقى مانده است . برخى از تأليفات او به شرح زير است :
اوائل المقالات فى المذاهب المختارات ، كه به سال 1364 هجرى در تبريز به شكلى جالب با حواشى و مقدمهاى به قلم شيخ علامه فضل اللّه زنجانى چاپ شده است .
شرح عقايد صدوق يا تصحيح الاعتقاد ، كه آن هم در تبريز به سال 1364 هجرى با حواشى و مقدمهاى به قلم علامه سيد هبة الدّين شهرستانى به چاپ رسيده است .
كتاب الارشاد ، كه بارها چاپ شده و چاپ اخير آن در اصفهان به سال 1363 ه بوده است .
كتاب الرد على الجاحظ و العثمانية .
كتاب نقض المروانية .
كتاب نقض فضيلة المعتزلة .
كتاب المسألة الكافية فى ابطال عقوبة الخاطئة .
كتاب النقض على ابن عباد ، در امامت .
كتاب النقض على على بن عيسى الرمانى المعتزلى .
كتاب النقض على ابى عبد اللّه البصرى معروف به جعل و متوفى به سال 1399 مصابيح النور .
كتاب اصول الفقه .
كتاب الاشرافى .
كتاب الرد على اصحاب الحلاج .
فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — صفحة 371
مساهمون: الشيخ عبد الله نعمة
ص٣٧١