تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — صفحة 354

مساهمون:

ص٣٥٤
امتياز تأليفات شيخ در اين است كه خالى از حشو و زوائد است و خواننده بىشك از قرائت آنها فايده مىبرد . تأليفات او شامل بسيارى از جنبه‌هاى گوناگون علوم است و به طرزى وافى در هر رشته از رشته‌هاى علوم وارد و خارج شده است . شيخ بهائى از جملهء علما و متفكرانى است كه آثارى بسيار مفيد از خود به يادگار گذاشته‌اند ، چون بيش از پنجاه تأليف دارد كه همهء آنها مرجع استفاده و مورد اعتماد است ، و بعضى از كتابهاى او در حساب و هندسه تا به امروز در مراكز علمى نجف و ايران و جاهاى ديگر تدريس مىشود . قسمتى از تأليفات او به اين شرح است : 1 - رساله‌اى در تحقيق جهت قبله به عربى ، يك نسخه از اين كتاب ضمن مجموعه‌اى در كتابخانهء گورگيس عواد ، و نسخهء خطى ديگرى همراه با اشكال فلكى كه در اواخر ماه رجب سال 1178 هجرى نوشته شده است نزد نويسندهء تاريخ علم الفلك فى العراق استاد عباس غراوى وجود دارد . « 1 » 2 - بحر الحساب ، كتاب بزرگى است در علم حساب . « 2 » 3 - خلاصة الحساب ، كه آن را از كتاب بحر الحساب اقتباس و خلاصه كرده است . اين كتاب از كتاب بحر الحساب مشهورتر و جامع فنون حساب است . همچنين مورد عنايت و توجه و تدريس قرار گرفته است و تا اين تاريخ هم در برخى از جوامع علمى شيعه تدريس مىشود و شهرت بسيارى در بين دانشجويان و علما دارد و داراى يك مقدمه و ده باب و يك خاتمه است . استاد طوقان در مورد اين كتاب بياناتى به تفصيل دارد كه شايستهء مطالعه است . « 3 » خلاصة الحساب در ايران و هند و اسلامبول و مصر چاپ شده و به زبان آلمانى در سال 1843 ميلادى در برلن ترجمه شده و همچنين در سال 1864 ميلادى به زبان فرانسه ترجمه شده است . اين كتاب را دانشمندان شرح كرده و بر آن حاشيه‌ها نوشته‌اند كه برخى از آنها بقرار زير است : 1 : شرح مولوى عصمة اللّه بن اعظم بن عبد الرسول سهارنفوى متوفى به سال 1039 هجرى كه معاصر شيخ بهائى بوده است . 2 : شرح نظام الدّين مرتضى بن حسن بن مرتضى عاملى كاظمى به نام تشريح الحساب . 3 : شرح محمد على كرمانى كه آن هم تشريح الحساب نام دارد . 4 : توضيح خلاصة الحساب ، به فارسى تأليف محمد امين نجفى حجازى قمى كه از
هامش
( 1 ) - تاريخ الفلك فى العراق ، ص 297 ( 2 ) - الذريعة ، ج 3 ، ص 35 ( 3 ) - - تراث العرب العلمى ، ص 428 و 435