41 - الموضح فى حروب امير المؤمنين .
42 - النقض على ابى الهذيل فى المعرفة .
43 - النقض على جعفر بن حرب فى الامامة .
44 - النكت على ابن الراوندى ( ايرادهايى كه بر ابن راوندى گرفته است ) .
45 - الرصد على بطليموس . ابن طاوس در كتاب فرج المهموم خود از اين كتاب نام برده و گفته است كه اين كتاب را ديده و موضوع آن بحث در هيئت فلك و زمين است . « 1 »
46 - نقض كتاب العثمانية للجاحظ .
47 - نقض امامة المروانية للجاحظ .
48 - همچنين نقض مسائل العثمانية للجاحظ ، و مسعودى در كتاب مروج الذهب خود از اين سه كتاب نام برده است ، آنجا كه كتابهاى جاحظ را نقل كرده و مىگويد : گروهى از متكلمان شيعه از قبيل ابن عيسى وراق و حسن بن موسى نوبختى كتابهايى در رد جاحظ نوشتهاند . « 2 »
متأسفانه از كتابهاى نوبختى كه نام برديم فقط كتاب فرق الشيعة در دسترس ماست و براى بار دوم در نجف اشرف به سال 1936 چاپ شده و آقاى سيد هبة الدّين شهرستانى مقدمهاى بر آن نوشته . همچنين ناشر كتاب ، حواشى مفيدى بر آن افزوده است .
نوبختى در اين كتاب متعرض فرقههاى شيعه و چگونگى پيدايش آنها بهطور تسلسل طبيعى و بدون اظهارنظر شده است و بررسى او در اين كتاب يك نوع بررسى فرعى و از نوع بررسيهاى تاريخى در بيان كيفيت به وجود آمدن اين فرقههاست و در ضمن آن اشارهاى به علل وجود اين مكاتب و اسباب و عوامل دينى و سياسى آن مىكند بدون اينكه از آنها طرفدارى كند يا دورى گزيند . اين كتاب روىهمرفته كتابى قابل توجه است و بر اطلاعات وسيع و معرفت نويسندهء آن به پيشوايان فرق شيعه و حقيقت نظريهها و مذاهب آنان دلالت دارد و چه بسا كه پيروان اين عقايد يا پيروان برخى از اين مذاهب در دوران مؤلف وجود داشتند و آثار آنان نيز در دسترس بوده است ولى امروزه آن فرقهها از بين رفتهاند و از غالب آنان فقط نامى در كتابهاى تاريخ بجاى مانده است و اثر ديگرى از آنها در دست نيست .
مطلب قابل ذكر اين است كه شيخ مفيد در كتاب الفصول المختارهء خود آنجا كه از فرق شيعه - غير از اماميه - ياد مىكند ، ظاهرا از مطالب اين كتاب استفادههاى فراوانى برده است . « 3 »
هامش
( 1 ) - اعيان الشيعة ، ج 21 ، ص 343 و 372 ، و الذريعة ، ج 11 ، ص 238
( 2 ) - اعيان الشيعة ، ج 23 ، ص 338
( 3 ) - الفصول المختارة ، ج 2 ، ص 82 - 99