همچنان مورد عمل بوده است . « 1 »
اين كتاب را بنام الافصاح و الايضاح هم ناميدهاند . النديم مىگويد اين كتاب منسوب به احمد بن محمد بن سليمان مصرى معروف به ابن عياض شاگرد جابر است . « 2 »
26 - مصححات سقراط ، يك نسخه از اين كتاب در كتابخانهء بودلين موجود است .
27 - مصححات افلاطون ، كه يك نسخه از آن در كتابخانهء راغب پاشا در استانبول موجود است .
28 - الضمير ، يك نسخه از آن در كتابخانهء ملى پاريس موجود است . جلدكى در جزء دوم نهاية المطلب آن را به نام كتاب الضمير فى خواص الاكسير آورده است .
29 - الموازين ، كه برتيلو آن را از روى نسخهاى كه در ليدن بود چاپ كرده است .
30 - شرح المجسطى ، كه از روى نسخهاى خطى در دانشگاه كوريس كرستى در آكسفورد و نسخهء ديگرى در كتابخانهء بودلين و نسخهء سومى در كتابخانهء دانشگاه كمبريج به لاتين ترجمه شده است .
31 - الجاروف ، كتابى كه - به نقل النديم - متكلمان به نقض و رد آن برخاستند و گويند اين كتاب منسوب به سعيد بن عياض مصرى شاگرد جابر است .
32 - كتاب الملك در صنعت شيمى و تبديل فلزات به طلا ، كه برتيلو آن را از روى نسخهء موجود در ليدن چاپ كرده است و نسخهء ديگرى به همين نام در كتابخانهء ملى پاريس وجود دارد كه با اين نسخه اختلاف دارد و اين دو نسخه با نسخهء سومى از همين كتاب كه بهطور افست به سال 1891 ميلادى در هند چاپ شده است اختلافهايى دارند و ازاينرو مىتوان گفت كه كتاب مزبور از چند كتاب همنام تشكيل شده است .
33 - الرياض ، يك نسخه از اين كتاب در كتابخانهء بودلين و نسخهء ديگرى در موزهء انگلستان موجود است .
34 - الاركان الاربعة ، جابر در كتاب نار الحجر خود از اين كتاب نام برده است .
اسماعيل مظهر مىگويد : به نظر مىرسد كه اين كتاب همان كتاب الركن است كه قبلا بدان اشارت شد و قسمتهايى از اين كتاب در بخش هفتم از كتاب رتبة الحكيم ابو القاسم سلمة بن احمد مجريطى نقل شده است .
35 - ارض الاحجار ، اسماعيل مظهر مىگويد برتيلو آن را از روى مجموعهاى در ليدن چاپ كرده است و نسخهاى از آن در كتابخانهء ملى پاريس موجود است .
36 - الحدود كه يك نسخه از آن در كتابخانهء قاهره موجود است .
هامش
( 1 ) - الخالدون العرب ، ص 19 - 20
( 2 ) - الفهرست ، ص 506