سطح دانش آنها ؛ 2 ) بذل توجه خاص به نشريات تازه بدون آنكه آثار قديمىتر و حائز اهميت از نظر دور بماند ؛ 3 ) قائل شدن شرح و تفصيل در مورد منابع سرشار روسى و شوروى بيش از آنچه در كتابهاى مشابه غربى بدان مبادرت مىشود ؛ و 4 ) جلب توجه به آثار و پژوهشهايى كه از طرف ملتهاى به اصطلاح كوچكتر به عمل آمده است . فهرست بررسىهاى ويژهاى كه با نظام معينى ، پس از كتابنامه ، به دست داده شده ؛ يافتن منابع لازم براى پژوهشهاى خاص راجع به شخصيتهاى ادبى را ، كه نامشان در كتابنامه ذكر شده ، آسان مىسازد . چند عنوان را كه در حين چاپ كتاب با آن آشنا شديم توانستيم فقط در پايان هريك از اعلام مربوط بگنجانيم و با نهايت تأسف ، ناگزير ، از ذكر بعضى از آنان چشم پوشيديم . كتابهايى كه ، در درجه اول ، مورد مراجعه و مشاورهء ما بود در پانويسها ذكر شد . « 1 » در مورد مقالات مربوط به سالهاى 1906 - 1955 ، ايندكس ايسلاميكوس ، تأليف پيرسون ، « 2 » فهرست كتابهاى برگزيدهء ما را به نيكووجهى تكميل مىكند . « 3 »
دربارهء سنهها ، بايد متذكر بود كه ، در همهء موارد ، سالهاى هجرى به تاريخ ميلادى تبديل مىشود . تاريخهايى كه با حرف « ش » همراه است نمايندهء سالهاى شمسى است كه با فرمول تقريبى « ش + 621 » به آسانى قابل محاسبه است .
روا نيست كه به اين پيشگفتار پايان دهيم بىآنكه از همهء مشاوران و ياران خود ياد كرده باشيم . لكن ، شمارهء اينان آنچنان از حد فزون است كه نام بردن يكايك متأسفانه به آسانى ميسر نيست . از اينرو ، ناگزيريم از دوستان خود در خاور و باختر خواهش كنيم احساسات مشحون از حقشناسى عميق و صادقانهء ما را بپذيرند و كرم كرده ، به همين سپاسگزارى عمومى قناعت كنند . با اين همه ، نمىتوان از تشكر خاص از پروفسور دكتر يونكر ، كه انتشار اين كتاب سراسر مديون مقام علمى و نيروى معنوى اوست ، خوددارى كرد . گذشته از آن ، موظفيم كه به او و گروه عالىقدر كاركنان انستيتويش ، براى آماده كردن دستنويس كتاب جهت چاپ و شركت در كار طاقتفرساى غلطگيرى آن ، سپاس بگزاريم . كار پردامنهء ترجمهى بخشهايى از كتاب را از زبان چكى به آلمانى كه همكارانم بشخصه انجام ندادهاند دوست بسيار ارجمندم ، روبرت شالك ، نويسنده و شاعر و كارمند عالىرتبهء بازنشستهء
هامش
( 1 ) . چنانكه در مقدمهء مترجم اشاره شد ، در اين ترجمه ، پانويسهاى متن اصلى در پايان هر فصل آمده است .
( 2 ) .J . D . Pearson : Index Islamicus( 3 ) . - كتابنامهBI