بالجمله حسن مثنّى در حيات خود هيچگاهى دعوى دار امامت نگشت و كسى نيز اين نسبت به دو نبست ، بدان جهت كه در حال برادرش زيد به شرح رفت . « 1 »
و اما عمر و قاسم و عبد اللّه هر سه تن در كربلا ملازم عمّ خود امام حسين عليه السّلام بودند . شيخ مفيد فرموده كه : ايشان در خدمت عموى خود شهيد گشتند . و لكن آنچه از كتب مقاتل و تواريخ ظاهر شده همان شهادت قاسم و عبد اللّه است ، و عمر بن الحسن كشته نگشت بلكه او را با اهل بيت اسير كردند و از براى او قصهاى است در مجلس يزيد كه آن شاء اللّه در جاى خود به شرح خواهد رفت .
بدان كه غير از اين سه تن و حسن مثنّى از فرزندان امام حسن عليه السّلام كه در كربلا حاضر بودند و شهيد شدند سه تن ديگر به شمار رفته : يكى أبو بكر بن الحسن كه شهادت او را ذكر خواهيم نمود ، و ديگر عبد اللّه اصغر كه شهادت او نيز ذكر خواهد شد ، و سيّم احمد بن الحسن چنانچه در بعضى مقاتل شهادت او در روز عاشوراء به بسط تمام ذكر شده و در احوال زيد بن الحسن مذكور شد كه ابو الفرج گفته كه او نيز در كربلا حاضر بوده ، پس مجموع آنان كه از فرزندان امام حسن عليه السّلام در سفر كربلا ملازمت ركاب امام حسين عليه السّلام داشتند هشت تن به شمار رفته .
[ عبد الرحمن بن حسن عليه السّلام ]
و امّا عبد الرّحمن بن حسن عليه السّلام ، او در ركاب عموى خود امام حسين عليه السّلام به سفر حجّ كوچ كرد و در منزل ابوا جهان را بدرود كرد در حالى كه محرم بود . « 2 »
[ حسين بن حسن عليه السّلام ]
و امّا حسين بن الحسن ، اگر چه او را فضلى و شرفى مىباشد ، لكن از وى ذكرى
هامش
( 1 ) نك : بحار الأنوار ، ج 44 ، ص 166 ؛ العوالم ، ص 310 .
( 2 ) ناسخ التواريخ ، زندگانى امام حسن عليه السّلام ، ج 2 ، ص 276 ؛ العوالم ، ص 310 ؛ بحار الأنوار ، ج 44 ، ص 167 ؛ الارشاد ، ص 218 .