يك فرسنگ در همانندش مساحت دارد ، شهرك در ميان آن با بارو وخندق وچهار دروازه است . يك كهندژ با دو دروازه در پشت آنست كه يك درش با راهروى از روى خندق به شهرك مىپيوندد ودر ديگر به ربض باز مىگردد . كوچههاى شهرستان بيش از پنجاه است ولى مشهور آنها چنين است : كوى جيق ، كوى خشنان ، كوى برد ، كوى منيشك ، كوى قباب ، كوى فارس ، كوى خروج ، كوى اسواركاريز [ هر كوچه نيز درى بر خندق دارد ] . جامع در ربض پائين شهر در كنار بازار است با شش حياط . بخشي كه منبر در آنست ساختهء أبو مسلم بر ديوارى چوبين وبخشهاى ديگر را عمر وليث بر ستونهاى آجرى ساخته است . حياطش گرد است وسه رواق به دور آنست ، در ميان آن خانهايست آراسته به زخرف « 1 » كه يازده سر در ، بر ستونهاى رخامى سياه وسفيد دارد . سقفش كه سدلّا « 2 » است با ديوارش آراسته به نقاشى است .
بدانكه اينجا منطقهايست مهم ، ولى تو در آنجا نه بازارى زيبا ونه كاروانسرائى شايان مىبينى . تودهء مردم با تعصبى وحشتناك وعادتهائى ناستوده دنبال هر صدا به راه مىافتند .
شامات : بخشي پهناور باديههاى خوب پر از كشتزار است آن را تك آب نيز نامند ، زيرا كه چون پائينترين روستاها است آبها به سويش روانند [ وپايان كاريزها است ] در همهء قصبه مشهور است ، شهركى ندارد ،
هامش
( 1 ) آراسته ونقش بارز .
( 2 ) معرب سه دله . شايد سه لا . سدلى ( لغتنامه ) .