بنى عفراء و عبد الله بن رواحه به نبرد عتبه و شيبه و وليد رفتند . عتبه و همراهانش به ايشان گفتند : شما كيستيد گفتند : گروهى از انصار . گفتند : برگرديد كه ما را نيازى به نبرد با شما نيست . سپس منادى ايشان ندا داد كه اى محمد هماوردان همتاى ما را از ميان قوم خودمان بفرست ، و پيامبر ( ص ) فرمود : اى فلان برخيز ، اى فلان برخيز ، و اى فلان برخيز . مى گويد [ ابن ابى الحديد ] : اين روايت از روايت واقدى مشهورتر است ، در روايت واقدى هم مطلبى است كه درستى روايت محمد بن اسحاق را تأكيد مىكند و آن اين سخن اوست كه « منادى مشركان ندا داد كه اى محمد هماوردان همتاى ما را پيش ما روانه كن » اگر بنى عفراء با آنان سخن نگفته بودند و آنان ايشان را برنگردانده بودند ، معنى نداشت كه منادى ايشان چنين ندا دهد ، وانگهى سخن يكى از قريشيها هم كه نسبت به يكى از انصار فخر مى كرده است دلالت بر همين دارد . او به مرد انصارى مى گفته است : من از قومى هستم كه مشركان ايشان راضى نشدند ، مؤمنان قوم ترا بكشند .
واقدى مى گويد : حمزه گفت : من حمزة بن عبد المطلب شير خدا و شير رسول خدايم . عتبه گفت : همتايى گرامى ، من هم شير حلفاء - بيشه يا هم پيمانان - هستم ، اين دو تن كه همراه تواند كيستند گفت : على بن ابى طالب و عبيدة بن حارث بن مطّلب ، گفت : دو همتاى گرامى .
واقدى مى گويد : ابن ابى الزناد برايم نقل كرد كه پدرم مى گفت : براى عتبه كلمهاى سبكتر از اين نشنيدهام كه بگويد شير حلفايم و او حلفا را به معنى بيشه گرفته است .
مى گويد [ ابن ابى الحديد ] : كلمهء حلفا به دو صورت ديگر هم روايت شده است كه حلفاء و احلاف است و گفتهاند منظور عتبه اين بوده است كه من سرور و شير شركت كنندگان در حلف المطيبين هستم . خاندانهايى كه در آن پيمان شركت كرده بودند پنج خاندان هستند كه عبارتند از اعقاب عبد مناف و اسد بن عبد العزى و تيم و زهره و حارث بن فهر . گروهى هم اين تأويل را رد كرده و گفتهاند به ايشان حلفاء و احلاف نمى گفتهاند ، بلكه اين دو كلمه بر دشمنان و مخالفان ايشان گفته مى شده است كه براى مقابله با ايشان پيمان بسته شده است و آنان پنج خاندان هستند كه عبارتند از اعقاب عبد الدار و مخزوم و سهم و جمح و عدى بن كعب . گروهى هم در تفسير سخن عتبه
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 100
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص١٠٠