گفتار چهارم : تشريح سرخ رگها و آن پنج فصل مىباشد :
فصل اول : تعريف سرخ رگها
رگهاى زننده ، همان سرخ رگها مىباشند ، همه آنها به جز يكى ، داراى دو لايه ظريف مىباشند ، كه لايه زيرين ( آسترى ) به سبب تماس مستقيم با ضربان و حركت شديد از سوى گوهر روح سفتتر است ، كه حفاظت از گوهر روح و نگه دارى آن از هرگونه گزند و تقويت آوند آن ، غرض اصلى مىباشد .
رويشگاه شريانها از حفره چپ از دو حفره قلب مىباشد زيرا حفره راست آن ، نزديكتر به كبد قرار دارد بنا بر اين بايد به جذب غذا و به كارگيرى آن « 1 » عهدهدار باشد . « 2 »
فصل دوم : تشريح شريان وريدى
اولين چيزى كه از حفره چپ قلب رويش مىيابد دو شريان مىباشد :
1 . يكى از آن دو شريان براى استنشاق هواى لطيف « 3 » و رساندن خونى كه تغذيه ريه را به عهده دارد از جانب قلب به سوى ريه مىرود و در آن توزيع مىگردد ، زيرا گذرگاه غذارسانى به ريه قلب و از قلب به سوى ريه است . « 4 »
هامش
( 1 ) به كارگيرى آن ؛ يعنى تصرف در غذا و آماده كردن آن براى قلب .
( 2 ) ابن سينا در اين فصل بدون تعريف از ماهيت شريانها تنها به بيان دو ويژگى از آنها بسنده مىنمايد .
( 3 ) هواى لطيف ( نسيم ) را از ريه دريافت و به قلب مىرساند .
( 4 ) قرشى مىگويد : اين نظريه مشهور مىباشد ولى درست اين است كه تغذيه ريه از اين شريان نمىباشد زيرا اين شريان از حفره چپ قلب مىآيد و خونى كه در آن جريان دارد از طرف ريه مىآيد بنا بر اين نفوذ خون از طرف قلب به سوى ريه از وريد شريانى مىباشد . ( شرح آملى ، ص 314 ) در تشريح جديد نيز نظريه قرشى تأييد مىشود : خون رسانى به ريهها ، برونشها ، بافت همبند ريه و جنب احشايى ، خون خود را از شريانهاى برونشيال (bronchial) كه شاخههايى از آئورت نزولى هستند دريافت مىكنند . ( ضروريات آناتومى اسنل ، ص 317 )