( ماهيچه وارونه كننده سر و گردن به جلو )
ماهيچههاى وارونه كننده سر و گردن با هم به سمت جلو دو ماهيچة واقع زير مرى مىباشند كه ( يكى از آن دو ) به سوى بخش مهره اول و دوم گردنى مىرود و با آن دو پيوند مىخورد ، پس هرگاه جزيى كه بعد مرى واقع شده ، دچار انقباض گردد سر به تنهايى به جلو خم مىشود « 1 » و اگر جزيى كه با دو مهره گردنى پيوند خورده به كار آيد گردن نيز به جلو خم مىگردد . « 2 »
( ماهيچه برگرداننده سر به عقب )
ماهيچههايى كه تنها سر را به سمت عقب بر مىگردانند ، عبارتند از چهار زوج ماهيچه كه زير زوج ماهيچههايى كه بيان آن مىآيد ، « 3 » نهفته مىباشند . رويشگاه اين زوج ماهيچهها بالاى مفصل ( مهره اول گردن با سر ) « 4 » مىباشد ، پس از آنها يكى به سوى زوايد خارى « 5 » مىآيد ، و رويشگاه آن از وسط عقب سر ( استخوان مؤخر سر ) دور تر مىباشد ، و يكى ديگر به سوى زوايد بالى ( عرضى ) مىآيد و رويشگاه آن درست وسط عقب سر مىباشد .
پس از همين زوج ( بالى ) « 6 » ، يك زوج ماهيچه به سوى دو بال مهره اول مىرود و بالاى دو ماهيچهاى كه به خار مهره دوم گردن مىرسد ، قرار مىگيرد .
هامش
( 1 ) اين جزء از ماهيچه با جزء ديگر در حال استلقا ( به پشت خوابيدن ) زير مرى قرار مىگيرد تا براى مرى مزاحمت ايجاد نكند و اين جزء بدون اين كه به مهرههاى گردنى چسبيده باشد تا درز لامى در استخوان سر كشيده مىشود .
( 2 ) رشتة اين جزء از ماهيچه همراه با جزء پيشين ، از استخوان جناغ منشأ مىگيرد سپس از جزء ديگر جدا مىگردد و در مجاورت مهرهها قرار گرفته و بخش فوقانى آن به دو مهره اول و دوم گردنى به سختى مىچسبد . ( برداشت از شرح آملى ، ص 258 )
( 3 ) در عبارت قانون « التى ذكرها » دارد شارح آملى مىگويد : چون بعد از اين درباره آن سخن خواهد گفت ، لذا مناسب بود بگويد « التى نذكرها » .
( 4 ) بالاى مفصل شامل استخوان مؤخر سر مىباشد .
( 5 ) مهره دوم گردنى زيرا مهره اول زوايد خارى ندارد .
( 6 ) از ماهيچهاى كه به سوى بالها مىرود چند زوج منشعب مىگردد .