( قيد تحتانى براى اين است كه ) مفصل مهرههاى فوقانى از ستون فقرات از جمله مفاصل غير ثابت ( نيمه متحرك ) مىباشد . « 1 »
فصل دوم : تشريح كاسه سر « 2 »
فايده مجموع استخوان جمجمه در آن است كه براى مغز ، مانند سپرى پوشاننده و نگهدارنده آن در برابر آسيبها و ضربههاى خارجى مىباشد ، و فايده ( و حكمت ) در آفرينش آن از قطعات متعدد و استخوانهاى بيشتر از يكى ، در دو گفتار خلاصه
مىگردد ، گفتار نخست نسبت به خود استخوان جمجمه مىباشد و گفتار دوم نسبت به آنچه در بر دارد .
گفتار نخست به دو فايده تقسيم مىشود :
1 . هرگاه آسيبى از شكستگى و عفونت در جزيى از سر عارض گردد ، لزوماً همه سر را در بر نمىگيرد ولى اگر استخوان سر يك دست بود ، همه آن مورد تهديد قرار مىگرفت .
2 . در يك استخوان يك دست ، تفاوت در سختى ، نرمى ، اسفنجى بودن ، متراكم بودن ، نازكى و ستبرى وجود ندارد در صورتى كه اين تفاوت را استخوان چند قطعه اقتضا مىنمايد ( و بدان نياز مىباشد ) .
گفتار دوم ( نسبت به آنچه در بر دارد ) فايدهاى است كه به واسطه قطعات ( شؤون ) سامان مىيابد يكى نسبت به خود مغز است و آن ايجاد روزنه و منفذ براى عبور بخارات غليظ كه در سر تحليل مىپذيرد و امكان عبور از خود استخوان حجيم سر را ندارد ، و مغز با اين تحلل ( از راه اين منافذ ) پاكسازى مىگردد ، و فايده ديگر نسبت به رشتههاى عصبى
هامش
( 1 ) طبقه بندى مفاصل نزد جالينوس با شيخ الرئيس كمى متفاوت مىباشد جالينوس مفصل را اتصالى مىداند كه منجر به حركت گردد و به هر پيوندى كه باعث حركت نباشد « لحام » اطلاق مىكند ، لذا مفصل موثق ( ثابت ) را مفصلى مىداند كه حركت واضحى ندارد نه بدون حركت ، در طبقه بندى جالينوس به مفصل گوى و حفره نيز اشاره شده است كه يك استخوان حفرهدار و سر استخوان ديگر كروى كه در آن حفره جا گرفته و آن را مفصل « مفرق » ناميده است مانند مفصل ران و شانه .
( 2 ) مقصود از قِحف در عربى دو استخوان كاسه سر ( يافوخ - آهيانه - پاريتال ) مىباشد ، هر چند منافع ياد شده شامل همه استخوانهاى سر مىباشد .