متواتر و مقبول همگان است ، آمده كه « نماز جز به فاتحة الكتاب نيست » و نيز فرموده : « كسى كه فاتحة الكتاب را نخواند نمازى بجاى نياورده است » « 1 » 9 - اماميه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
را آيهاى از هر سوره مىدانند . ابو حنيفه و مالك چنين باورى ندارند و حتى مالك قرائت آن را در نماز مكروه دانسته است « 2 » .
سخن هر دو تن باطل است زيرا ، علم ضرورى متواتر داريم كه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
آيه است و از پيامبر روايت شده كه سوره حمد تا نستعين پنج آيه است . « 3 »
10 - اماميه بر آنند كه گفتن « آمين » نماز را باطل مىكند . ولى فقهاى چهارگانه سنى با آن مخالفت كردهاند . « 4 »
رأى سنيان وجهى ندارد زيرا به گفته پيامبر كه ميان اهل علم مشهور است « در نماز هيچ كلامى از آدميان شايسته نيست . » « 5 » و آمين از گفتارهاى آدميان است .
11 - اماميه در دو ركعت آخر ، قرائت يا تسبيحى را كه وارد شده ، واجب مىدانند و آن تسبيح ، سبحان اللَّه و الحمد اللَّه و لا إله الا اللَّه و اللَّه اكبر است .
ابو حنيفه قرائت و تسبيح را واجب ندانسته بلكه سكوت را در دو ركعت آخر نماز و در ركعت سوم نماز مغرب جايز دانسته است . « 6 » رأى او با كردار پيامبر ناسازگار
هامش
( 1 ) . الهدايه ، ج 1 ، ص 13 ، مصابيح السنه ، ج 1 ، ص 42 ، التاج الجامع للاصول ، ج 1 ، ص 177 نويسنده گفته است كه اصحاب سنن روايت را آوردهاند .
( 2 ) . الفقه على المذاهب ، ج 1 ، ص 257 .
( 3 ) . آيات الاحكام جصاص ، ج 1 ، ص 9 ، تفسير خازن ، ج 1 ، ص 14 ، روح المعانى ج 1 ، ص 37 - 40 و الدر المنثور ، ج 1 ، ص 7 .
( 4 ) . الفقه على المذاهب ، ج 1 ، ص 250 .
( 5 ) . مصابيح السنه ، ج 1 ، ص 49 ، بدايه المجتهد ، ج 1 ، ص 93 ، التاج الجامع للاصول ، ج 1 ، ص 159 ، نويسنده گفته است كه مسلم ، ابو داود و احمد نيز روايت را آوردهاند .
( 6 ) . بدايه المجتهد ، ج 1 ، ص 98 ، الهدايه ، ج 1 ، ص 34 و 35 ، الفقه على المذاهب ج 1 ، ص 238 .